RSS

Milić F. Petrović: Pljevljaci u službi diplomatije Kraljevine Jugoslavije 1919-1945

05 Apr

(Glasnik Zavičajnog Muzeja, 8-9, str. 251-274,Pljevlja,2014.god)

 O Mi­ni­starstvu inostra­nih poslova (dje­la), di­plomatskim i konzularnim zastupništvima

Ukazom re­gen­ta Aleksan­dra od 7/20. de­cembra 1918. formi­ran je Mi­ni­starski savjet Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca, sa 17. mi­ni­starstava, me­đu ko­jima i Mi­ni­starstvo ino­stranih dje­la (MIP). Ovim aktom je praktič­no do­tadašnje Mi­ni­starstvo ino­stranih dje­la Kralje­vi­ne Srbi­je pre­i­me­no­vano u Mi­ni­starstvo ino­stranih dje­la Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca. Mi­ni­starstvo je nastavi­lo da radi u no­voj državi sa po­sto­je­ćom di­plo­matskom i konzu­larnom mre­žom u inostranstvu. Dvanaest po­slan­stva Kralje­vi­ne Srbi­je nastavi­lo je rad praktič­no bez pre­ki­da. Če­ti­ri po­slan­stva ob­no­vi­la su rad nakon ob­no­ve di­plo­matskih odno­sa sa državama ratnim pro­tivni­ci­ma (1920), odno­sno 1924, dok je po­slan­stvo u Mo­skvi ob­no­vlje­no tek 1940. go­di­ne.  Sa ostalih (13)  država po­ste­pe­no su uspostavljani di­plo­matski odno­si.[1]  Za prvog mi­ni­stra ino­stranih po­slova ime­no­van je dr An­te Trumbić.  Mi­ni­star ovog re­so­ra sa oso­bljem i u do­go­vo­ru sa  Mi­ni­starskim savje­tom odre­đi­vao je spoljnu po­li­ti­ku, izrađi­vao ci­lje­ve i po­stavljao zadatke na osno­vu ko­jih se upravljalo  državnom di­plo­mati­jom i po­ste­pe­no pro­ši­ri­vala i učvršći­vala mre­ža di­plo­matskih i kon­zu­larnih zastupni­štava ko­ja su imala zadatak da obave­štavaju i savje­tu­ju re­sornog mi­ni­stra i da spro­vo­de i izvršavaju po­li­ti­ku utvrđe­nu od strane mi­ni­stra i vlade.

Prvi pro­pis no­ve države ko­jim je ure­đen rad ovog mi­ni­starstva je Uredba o organi­zaci­ji Mi­ni­starstva ino­stranih de­la, di­plo­matskih  zastupni­štava  i kon­zu­lata Kraljevstva SHS u ino­stran­stvu od  5. maja 1919. g. [2] .Pre­ma ovoj Uredbi na če­lu re­so­ra ino­stranih dje­la stajao je mi­ni­star pod či­jim uputstvi­ma i nadzo­rom obavljani su svi po­slo­vi mi­ni­starstva i dje­lo­vala su sva di­plo­matska i kon­zu­larna zastupni­štva u ino­stran­stvu. Radi bržeg i tač­ni­jeg obavljanja po­slo­va u mi­ni­starstvu su obrazo­vana odje­lje­nja: Po­li­tič­ko, Admi­ni­strativno, Kon­zu­larno-trgo­vač­ko, Odsek raču­no­vodstva, Glavna arhi­va i Pres bi­ro za zvanič­na saopšte­nja, ko­ji je do tada bio u nadle­žno­sti Predsedni­štva  Mi­ni­starskog savje­ta. Najvažni­je odje­lje­nje u re­so­ru spoljnih po­slo­va je Po­li­tič­ko odje­lje­nje. Odje­lje­nja su se dije­li­la na odse­ke, a či­novni­ci razvrstavali na klase: I, II, III. Krajem 1922. formi­rano je i Dru­go po­li­tič­ko odje­lje­nje ko­me je stavlje­no u du­žnost pi­tanje manji­na i saradnja sa Dru­štvom naro­da u Že­ne­vi.

Pri Predsedni­štvu Mi­ni­starskog savje­ta od 1918–1922. po­sto­jalo je Odje­lje­nje za izvršavanje me­đu­narodnih ugo­vo­ra ko­je je obavljalo po­slo­ve ko­ji su se odno­si­li na: ugo­vo­re o mi­ru, Dru­štvo naro­da, razgrani­če­nja, manji­ne, nao­ru­žavanje i razo­ru­žavanje i naknadu ratne šte­te. [3]  U  to­ku  1922. ovo odje­lje­nje pre­lazi u sastav Mi­ni­starstva ino­stranih djela u svojstvu savje­to­davnog te­la za pravna pi­tanja me­đunarodnog karakte­ra. Po­četkom 1926. Odje­lje­nje za izvršavanje me­đu­narodnih ugo­vo­ra po­dignu­to je u rang Di­rekci­je za ugo­vo­re. U sastav ove di­rekci­je bi­lo je Trgo­vin­sko-po­li­tič­ko odje­lje­nje, u či­joj je nadle­žnosti bi­la trgo­vi­na i zaklju­či­vanje trgo­vin­skih ugo­vo­ra. Go­di­ne 1929. ova di­rekci­ja je uki­nu­ta, a po­slo­vi iz  nje­ne nadle­žno­sti pre­ne­ti su u nadle­žnost  Po­li­tič­kog odje­le­nja. Krajem 1925. Po­li­tič­ko odje­lje­nje je pre­tvo­re­no u Ge­ne­ral­nu po­li­tič­ku di­rekci­ju. Po­četkom 1926. izvrše­na je re­organi­zaci­ja Po­li­tič­kog odje­lje­nja tako što je po­dignu­to na ste­pen Di­rekci­je za ugo­vo­re.

U ci­lju zastu­panja Kraljevstva SHS i nje­go­vih in­te­re­sa kod stranih dvo­ro­va i stranih vlada ustano­vljavana su di­plo­matska zastupništva. Po­slan­stva i kon­zu­lati otvarani su kralje­vim ukazom na predlog mi­ni­stra ino­stranih dje­la, a po saslu­šanju Mi­ni­starskog savje­ta.

Di­plo­matski zastupni­ci dije­li­li su se na:

1. Izvan­redne po­slani­ke i opu­no­mo­će­ne mi­ni­stre,

2. Di­plo­matske agen­te,

3. Otpravni­ke po­slo­va.

Poslanici su po­stavljani kralje­vim ukazom i akre­di­to­vani kod še­fo­va država na stranim dvo­ro­vi­ma ili kod vlada Re­pu­bli­ka. Oni su tumači­li vladi­nu spoljnu po­li­ti­ku kod država kod ko­jih su akredi­to­vani.

Diplomatski agenti su di­plo­matski predstavni­ci na dvo­ro­vima nesu­ve­re­nih država.

Otpravnici poslova su stal­ni i  po­vre­me­ni. Stal­ni su akre­ditovani kod mi­ni­stra ino­stranih po­slo­va do­tič­ne ze­mlje i vršili su du­žnost po­slani­ka u mje­stu gde po­slanik ni­je nai­me­no­van. Pri­vre­meni su bili oni ko­ji su zastu­pali po­slani­ka kada je ovaj na odsu­stvu po zvaničnom i pri­vatnom po­slu i isti nisu imali po­tre­bu da pre­daju akre­di­tivna pi­sma. Funkci­ja di­plo­matskih predstavni­ka je da: održavaju i jačaju odno­se izme­đu dvije ze­mlje i da  pri­pre­maju te­ren i uče­stvu­ju u pre­go­vo­ri­ma za re­šavanje zajednič­kih pi­tanja; obavje­štavaju o po­litič­kom stanju u ze­mlji u ko­joj se nalaze i da šti­te svo­je državljane.

Diplomatska zastupništva po­red še­fa mi­si­je mo­gli su imati još jednog savjetni­ka po­slan­stva, po­tre­ban broj se­kre­tara, pi­sara i ostalog oso­blja. Tu­mače su mo­gla imati samo po­slan­stva na isto­ku. Uredba je uve­la obave­zu da svaki po­slanik, di­plo­matsko-kon­zu­larni agent ili otpravnik po­slo­va du­žan je bio da zna fran­cu­ski je­zik, ko­ji je tada bio di­plo­matski je­zik, i da se stara da u najkraćem ro­ku savlada je­zik ze­mlje gde je vršio slu­žbu.

Konzulati i konzuli, za razli­ku od po­slan­stva i ambasada ko­je su zastu­pale svo­ju državu na cije­loj te­ri­to­ri­ji ze­mlje gde su lo­ci­rane, predstavljali su državu na odre­đe­nom područ­ju za ko­je su ustano­vlje­ni i po­stavlje­ni. Na osno­vu„Kon­zul­ske kon­ven­ci­je” dve države odre­đivale su broj  kon­zu­larnih predstavni­ka jedne ze­mlje u dru­goj. Dvije su osnovne vrste kon­zu­la: državni konzuli (konzu­les missi) i počasni konzuli  (konzu­les ellekti). Me­đu­narodni odno­si po­znaju če­ti­ri vrste kon­zu­la: ge­ne­ral­ni kon­zu­li (po­stavljaju se u ve­ćim i važni­jim mje­sti­ma,trgo­vačkim sre­di­šti­ma i lu­kama); kon­zu­li u ostalim mje­sti­ma: vi­cekon­zu­li i kon­zu­larni agen­ti (namje­šte­ni­ci kon­zu­la ko­je on ime­nu­je)

Vlada mo­že bi­lo uzajamno bi­lo po osno­vu obi­čaja ili di­plo­matskih kon­ven­ci­ja otvarati ge­ne­ral­ne kon­zu­late i kon­zu­late ako to državna po­tre­ba zahtije­va. Kon­zu­li su stal­ni državni či­novni­ci ili počasna li­ca. Stal­ni kon­zu­li se po­stavljaju kralje­vim ukazom na predlog mi­ni­stra ino­stranih dje­la i kao takvi imaju platu i sva či­novnič­ka prava i mo­gu se akre­di­to­vati i kao di­plo­matski agen­ti. Po­časni kon­zuli ni­su državni či­novni­ci i ne­maju či­novnič­ka prava. Po­časni konzu­li mo­gu bi­ti i strani državljani. Za vrijeme Kraljevine Jugoslavije za počasne konzule postavljeni su: naši trgovci i iseljenici koji su se afirmisali u sredini gde su duže živeli, ili pak strane ugledne i imućne ličnosti.

Diplomatski predstavnici sa izvanrednom specijalnom misijom slati su u odre­đe­nu ze­mlju sa odre­đe­nim zadatkom ko­ji je vre­men­ski ograni­čen: da predstavljaju ze­mlju na raznim sve­čano­sti­ma: pro­slavi, da uru­če če­stitke, da pri­su­stvu­ju ženidbi, odnosno udaji vladara ili njegove djece, po­gre­bu i dr.

Uredba je pro­pi­sala i uslo­ve za stu­panje li­ca u di­plo­matsku slu­žbu: da su državljani Kraljevstva, da su odslu­ži­li vojni rok ili istog oslo­bo­đe­ni, da su završi­li fakul­tet ili ko­ju struč­nu državnu ško­lu, da su po­lo­ži­li ispit iz naci­o­nal­ne isto­ri­je i da znaju fran­cu­ski je­zik. Kada je či­novnič­kim zako­nom iz 1923. predvi­đen državni struč­ni ispit za stu­panje u ma kakvu državnu slu­žbu pre­ma   po­laganje struč­nih ispi­ta u ovom re­so­ru či­novni­ci prve kate­go­ri­je po­lagali su ispit iz sle­de­ćih predme­ta: pi­sme­ni zadatak na fran­cu­skom je­zi­ku, usme­ni ispit iz naci­o­nal­ne isto­ri­je i nacionalne di­plo­matske isto­ri­je 19-og vije­ka, opšte di­plo­matske isto­ri­je 19-og vije­ka, me­đu­narodnog javnog i pri­vatnog prava, ge­o­grafi­je Kralje­vi­ne SHS  i Evro­pe i organi­zaci­je Mi­ni­starstva ino­stranih  djela.

Zako­nom o ure­đe­nju Mi­ni­starstva ino­stranih po­slo­va i di­plomatskih i kon­zu­larnih zastupni­štava Kralje­vi­ne Ju­go­slavi­je u inostran­stvu od 25. marta 1930. go­di­ne [4] svi po­slo­vi iz re­so­ra spoljne po­li­ti­ke i odno­sa sa ino­stran­stvom pre­nije­ti su u ovo Mi­ni­starstvo. Mi­ni­starstvo ino­stranih po­slo­va i dalje je imalo pet odje­lje­nja: Poli­tič­ko, Upravno sa Raču­no­vodstvom, Kon­zu­larno-pri­vredno, Pravno odje­lje­nje i Glavna arhi­va.

Či­novni­ci Mi­ni­starstva i di­plo­matskih i kon­zu­larnih zastupni­štava razvrstani su u pet gru­pa:

1. di­plo­matsko-kon­zu­larni či­novni­ci za ko­je su utvrđe­ni slede­ći po­lo­žaji: pri­pravnik, pi­sar, vi­cekon­zul, se­kre­tar, kon­zul, savjetnik, ge­ne­ral­ni kon­zul, stal­ni de­le­gat, di­plomatski agent, opu­no­mo­će­ni mi­ni­star, izvan­redni po­slanik, prvi po­moćnik i mi­ni­star;

2. kan­ce­larijski či­novni­ci;

3. mani­pu­lativni či­novni­ci;

4. račun­ski či­novni­ci;

5. tehnič­ko i po­moćno oso­blje.

Di­plo­matske zastupni­ke Zakon je razvrstao u sle­de­će gru­pe:

1. Izvan­redne po­slani­ke i opu­no­mo­će­ne mi­ni­stre;

2. Di­plo­matske agen­te;

3. Otpravni­ke po­slo­va

4. Stal­ne de­le­gate

Na če­lu po­slan­stva stajao je izvan­redni po­slanik i opu­no­moće­ni mi­ni­star, stal­ni ili pri­vre­me­ni otpravnik po­slo­va. Je­dan po­slanik mo­gao je bi­ti akre­di­to­van isto­vre­me­no u vi­še država i bi­ti stal­ni de­le­gat u me­đu­narodnim in­sti­tu­ci­jama. Di­plo­matski zastupni­ci uzi­mani su iz di­plo­matske i kon­zu­larne slu­žbe, ili van stru­ke me­đu li­ci­ma ko­ja su raspo­lagala po­treb­nim znanjem i spo­sobno­sti­ma. U diplomatsku službu slati su diplomati od  karijere i istaknuti intelektualci: Miroslav Spalajković, Milenko Vesnić, Mihailo Gavrilović, Jovan Dučić, Milan Rakić, Živko Balugdžić, Ivo Andrić, Boško Čolak Antić, Konstantin Fotić, Božidar  Purić, Frano Cvetuša, Filip  Dominiković, Josip i Luka Smodlaka, Ribar Otokar, Ivo i Prvoslav  Grisogono i drugi. Po­stavljeni su kralje­vim ukazom i akre­di­tovani kod  vladara, odno­sno po­glavara stranih država i Sve­te sto­li­ce.

Stal­nog otpravni­ka po­slo­va akre­di­tovao je mi­ni­star ino­stranih po­slo­va kod vlade one države gdje ni­je akre­di­to­van po­slanik.

Pri­vre­me­ni otpravnik po­slo­va je uvijek najstari­ji di­plo­matski či­novnik do­tič­nog po­slan­stva kada je odsu­tan po­slanik.

Diplomatske agencije otvarane su po po­tre­bi kralje­vim ukazom u državama ko­je ni­jesu potpu­no ne­zavi­sne. One mo­gu bi­ti spo­je­ne sa gene­ral­nim kon­zu­lati­ma u kom slu­čaju nji­hov šef no­si naziv ge­ne­ral­ni kon­zul i di­plo­matski agent. Di­plo­matski agent je u ran­gu ge­ne­ral­nog kon­zu­la.95

Stalni delegati predstavljali su Kralje­vi­nu Ju­go­slavi­ju /SHS  u stal­nim me­đu­narodnim institucijama ko­je su imale di­plo­matsko obe­ležje. Po­stavljani su kralje­vim ukazom na predlog mi­ni­stra inostranih poslova i uz saglasnost predsjedni­ka Mi­ni­starskog savje­ta.

Konzularna zastupništva dije­lila su se na:

1. ge­ne­ral­ne kon­zu­late;

2. kon­zu­late;

3. vi­ce kon­zu­late;

4. kon­zu­larne agen­ci­je.

Kon­zu­larna zastupni­štva otvarana su i uki­dana kralje­vim ukazom pre­ma po­tre­bi slu­žbe na predlog mi­ni­stra ino­stranih po­slo­va, a po saslu­šanju predsjedni­ka Mi­ni­starskog savje­ta. Po­red še­fa imala su i po­tre­ban broj kon­zu­la, vi­cekon­zu­la, pi­sara i ostalog oso­blja. Gene­ral­ni kon­zu­li i kon­zu­li bili su iz  stru­ke ili po­časni. Po­časni ge­ne­ral­ni kon­zu­li, vi­ce kon­zu­li i kon­zu­larni agen­ti ni­su državni či­novni­ci i ne­maju či­novnič­ka prava. Oni mo­gu bi­ti i strani državljani. Po­stavljaju se tako­đe kralje­vim  ukazom na predlog re­sornog mi­ni­stra i uz saglasnost mi­ni­stra predsjedni­ka.

Ne­pu­nu de­ce­ni­ju kasni­je Kralje­vi­na Ju­go­slavi­ja do­ne­la je Uredbu sa zakon­skom snagom o ure­đe­nju Mi­ni­starstva ino­stranih po­slo­va, di­plo­matskih i kon­zu­larnih zastupni­štava Kralje­vi­ne Ju­go­slavi­je u ino­stran­stvu od 10. avgu­sta 1939 .96 ko­jom su uve­de­na no­va odje­lje­nja u Mi­ni­starstvu: Odje­lje­nje za štampu, Glavna arhi­va pro­me­ni­la je naziv u Isto­rijsko odje­lje­nje, od  rani­jeg Upravnog odje­lje­nja sa Raču­no­vodstvom formi­rana su dva: Upravno odje­lje­nje i Odje­lje­nje raču­no­vodstva. Mi­nistarstvo je tada imalo se­dam odje­lje­nja: Po­li­tič­ko, Upravno, Kon­zu­larno-pri­vredno, Pravno, Isto­rijsko i Odje­lje­nje raču­no­vodstva.

Či­novni­ci i slu­žbe­ni­ci u Mi­ni­starstvu razvrstani su po gru­pama: 1. di­plo­matsko-kon­zu­larni, 2. kan­ce­larijski, 3. račun­ski, 4. mani­pu­lativni či­novni­ci i tehnič­ko oso­blje.

Za razliku od Diplomatskih agencija postoje i druge Agencije u međunarodnom pravu – organi­zacije koje ne predstavljaju vladu svoje države, mada vrše zvanične ili poluzvanične funkcije u inostranstvu. One nemaju diplomatski karakter, već rade na osnovu dozvole ili toleran­cije države gde se nalaze. Ne uživaju nikakav imunitet ali im se iz kurtoazije daju izvesne povlastice i pruža pomoć u radu. U rad ovih specijalnih ustanova dolaze: turistički biroi, putničke agencije, zvanične novinske agencije i dopisnici, predstavnici trgovačkih komora, kulturni instituti i ustanove, saobraćajni, carinski i policijski pogranični organi. [5]

Di­plo­matska zastupni­štva de­le se na: ambasade (po prvi put uvede­ne); po­slan­stva; di­plo­matske agen­ci­je i stal­ne de­le­gaci­je. U skladu sa tim razvrstavaju se i di­plo­matski predstavni­ci: ambasado­ri ko­ji stoje na če­lu ambasade; izvan­redni po­slani­ci i opu­no­mo­će­ni mi­ni­stri ko­ji sto­je na če­lu po­slan­stva, odno­sno stal­ni ili pri­vre­me­ni otpravnik po­slo­va ambasade ili po­slan­stva; di­plo­matski agen­ti i stal­ni de­le­gati. Ambasado­ri i po­slani­ci po­stavljani su kralje­vim ukazom i akre­di­tovani su kod vladara, odno­sno še­fo­va stranih država i Sve­te sto­li­ce. Oni su mo­gli bi­ti u isto vrije­me akre­di­to­vani u vi­še država ili bi­ti stal­ni de­le­gati. Re­gru­tovani su iz di­plo­matsko-kon­zu­larne stru­ke, ili izu­zetno van stru­ke izme­đu li­ca ko­ja raspo­lažu po­trebnim znanjem i spo­sob­no­sti­ma za odre­đe­ne po­lo­žaje.

Ambasada je di­plo­matska mi­si­ja najvi­šeg ran­ga (stal­na u stranoj ze­mlji ili u te­li­ma Uje­di­nje­nih naci­ja). U de­vetnae­stom vije­ku i rani­ji me­đu­narodni di­plo­matski do­ku­men­ti ure­đi­vali su da ambasade u drugim ze­mljama uspo­stavljaju samo ve­li­ke ze­mlje. Kasni­je su i male ze­mlje uobi­čavale da otvaraju ambasade u dru­gim ze­mljama i ti­me izražavaju i isti­ču važnost zadatka ko­ji po­ve­ravaju svo­jim ambasado­ri­ma u toj ze­mlji i u odno­su sa tom ze­mljom ko­ji se že­le po­di­ći na najvi­ši ni­vo. Do 1941.  g. Kralje­vi­na Ju­go­slavi­ja je sve­ga dva svo­ja po­slan­stva po­digla je na ni­vo ambasade: u Bu­ku­re­štu (Ru­mu­ni­ja), de­cembra 1938. g. i u Cari­gradu, odnosno Ankari (Turska) 1939. g. U toku Drugog svetskog rata (1942) na rang ambasada podignuta su poslanstva u Vašingtonu i Moskvi.

Di­plo­matske agen­ci­je na če­lu sa di­plo­matskim agen­tom otvarane su po po­tre­bi kralje­vim ukazom u državama u ko­ji­ma se iz po­seb­nih razlo­ga nijesu mo­gla otvo­ri­ti po­slan­stva.

Stal­ni de­le­gati predstavljali su Kralje­vi­nu Jugoslaviju u stalnim me­đu­narodnim in­sti­tu­ci­jama ko­je su imale di­plo­matsko obe­ležje.

Di­plo­matska zastupni­štva po­red še­fa mi­si­je mo­gla su imati: jednog savjetni­ka, po­tre­ban broj se­kre­tara, pi­sara, kan­ce­larijskih i mani­pu­lativnih či­novni­ka, po­moćnog i tehnič­kog oso­blja. Šef mi­si­je (gde ih ne­ma še­fo­vi kon­zu­larnih zastupni­štava) di­rektno su potči­nje­ni mi­ni­stru i prvi je pretpo­stavlje­ni še­fo­vi­ma svih kon­zu­larnih zastupni­štava.

Poslanstva i konzulati otvarani su i uki­dani pre­ma po­tre­bi slu­žbe kralje­vim ukazom a na predlog mi­ni­stra i uz saglasnost Mini­starskog savje­ta.

Kon­zu­larna zastupni­štva de­lila su se na: ge­ne­ral­ne kon­zu­late, kon­zu­late, vi­cekon­zu­late i kon­zu­larne agen­ci­je.

Kon­zu­larni zastupni­ci razvrstavani se u: ge­ne­ral­ne kon­zu­le, kon­zu­le i vi­ce kon­zu­le. Sve tri gru­pe su či­novni­ci di­plo­matske stru­ke.

Do zaklju­če­nja no­vih ugo­vo­ra po­štovani su svi ugo­vo­ri ko­je je Kralje­vi­na Srbi­ja zaklju­či­la sa glavnim save­zni­ci­ma (Fran­cu­skom, En­gle­skom, Itali­jom i SAD ). Na snazi su ostali i svi ostali ko­lektivni me­đunarodni ugo­vo­ri ko­je je zaklju­či­la Kralje­vi­na Srbi­ja. Ostalo je bilo da se razjasni dali ugo­vo­ri Kralje­vi­ne Srbi­je sa ne­u­tral­nim ili prijateljskim državama, ko­je ni­jesu potpi­sale po­me­nu­ti Sen Žermen­ski ugo­vor obave­zu­je Kraljevstvo SHS ili su pak pre­stali da važe.

S dru­ge strane u jugoslovenskim po­kraji­nama koje su do 1918. bile pod upravom Austro-Ugarske a potom su ušle u sastav Kraljevstva SHS kao unu­trašnji zako­ni važi­le su izvje­sne me­đu­narodne ko­lektivne kon­ven­ci­je ko­je su bi­le od opšteg me­đu­narodnog in­te­re­sa i ko­je su bez ob­zi­ra na ne­stanak jedne od nje­nih potpi­sni­ca (Austro-Ugarske) i dalje važi­le kao i unu­trašnji zako­n i na tom područ­ju. Ovo iz razlo­ga što je Kralje­vi­na SHS  re­ci­pi­rala zako­no­davstvo bivših austro­ugarskih po­kraji­na. Ipak, najve­ći dio me­đu­narodnih obave­za Kraljevi­ne Ju­go­slavi­je /SHS su obave­ze iz ugo­vo­ra zaklju­če­nih po­sle Prvog svjetskog rata, ko­je su pro­iste­kle iz: no­vih me­đu­narodnih odno­sa, iz obave­za sa no­vo­nastalim državama i što je sa državama, bivšim ratnim pro­tivni­ci­ma tre­balo ob­no­vi­ti i na no­vim osno­vama gradi­ti di­plo­matske i po­li­tič­ke odno­se.

Kada se po­smatra di­plo­matska i kon­zu­larna mre­ža Kralje­vi­ne Ju­go­slavi­je /SHS od 1918–1941. mo­že se zaklju­či­ti sle­de­će:

1. Ju­go­slo­ven­ska država pro­du­žava tradi­ci­o­nal­nu mi­ro­lju­bi­vu po­li­ti­ku Kralje­vi­ne Srbi­je nasto­je­ći da po­digne i učvrsti svoj  ugled  u svije­tu. Kralje­vi­na SHS je po­stavi­la se­bi za cilj održavanje mi­ra u svije­tu i uz razvi­janje mi­ro­lju­bi­vih i di­plo­matskih odno­sa sa svim državama. U takvoj kon­ste­laci­ji  odno­sa državna po­li­ti­ka i di­plo­mati­ja oslanjale su se na ve­li­ke si­le, save­zni­ce iz Prvog svjetskog rata: Fran­cu­sku, En­gle­sku, SAD i Itali­ju. Oslo­nac su bi­le i ze­mlje Male atan­te-Če­ho­slo­vač­ka i Ru­mu­ni­ja u cen­tral­noj i ju­go­i­stoč­noj Evro­pi, či­ji je savez bio garan­ci­ja za ču­vanje i održavanje po­sto­je­ćeg me­đu­narodnog pravnog po­retka. Či­nje­ni su napo­ri da se: na ravno­pravnoj osno­vi uspo­stave poli­tič­ki i pri­vredni odno­si sa svim su­sednim ze­mljama; da se kon­soli­du­ju odno­si sa Austri­jom, Ne­mač­kom, Mađarskom i Turskom da se po­ste­pe­no  razvi­jaju di­plo­matski odno­si i stu­pi u bli­ži po­li­tič­ki i pri­vredni do­dir sa ze­mljama sje­verne i ju­žne Ame­ri­ke i  da se uspostave diplomatski odno­si sa SSSR-om.

2. Pred Dru­gi svjetski rat di­plo­matski odno­si održavani su sa 45. me­đu­narodno pri­znate države, odno­sno sa 57. ze­malja (12 ze­malja je još uvek bi­lo u sastavu Bri­tan­ske impe­ri­je) Radi se za on­dašnje prili­ke o re­lativno razvi­je­noj  di­plo­matsko-kon­zu­larnoj slu­žbi.

3. Pre­ma vrsti di­plo­matska i kon­zu­larna predstavni­štva su bi­la: ambasade; po­slan­stva, ge­ne­ral­ni kon­zu­lati, kon­zu­lati, vi­ce-kon­zu­lat, po­časni ge­ne­ral­ni kon­zu­lati, po­časni kon­zu­lati i po­časni vi­ce kon­zu­lati.

Di­plo­matskim i kon­zu­larnim predstavni­štvi­ma tre­ba do­dati i stal­ne i po­vre­me­ne de­le­gaci­je i ko­mi­si­je:

1. Di­plo­matski predstavni­ci pri vojsci Carske Ru­si­je 1919–1920,

2. De­le­gaci­ja na kon­fe­ren­ci­ji mi­ra u Pari­zu 1919–1920,

3. De­le­gaci­ja pri Kon­fe­ren­ci­ji za re­paraci­ju u Pari­zu 1919–1930,

4. Stal­ni de­le­gat pri Dru­štvu naro­da u Že­ne­vi 1921–1941,

5. Vladin de­le­gat pri Me­đu­narodnoj  du­navskoj  ko­mi­si­ji: Bu­dimpe­šta, Beč, Brati­slava 1920-1932, odno­sno pri Me­đunarodnom du­navskom save­tu 1932-1941,

6. Državni zastupnici pri mje­šo­vi­tim izbornim su­do­vi­ma Kraljevine Jugoslavije /SHS sa Ne­mač­kom 1922-1939; Kraljevine Jugoslavije/ SHS sa Austri­jom 1921-1939; Kraljevine Jugoslavije /SHS sa Bu­garskom 1921-1939; Kraljevine Jugoslavije /SHS sa Mađarskom 1924-1939,

7. Predstavnik u li­kvi­daci­o­noj ko­mi­si­ji u Be­ču 1922.

Za isto­ri­ju di­plo­mati­je ju­go­slo­ven­ske države karakte­ri­stič­no je da je imala di­plo­matske vojne i konzularne zastupni­ke pri vojsci Carske Ru­si­je, sve do nje­nog po­vlače­nja iz ze­mlje, od apri­la 1919. do no­vembra 1920. go­di­ne (Mo­skva, Omsk, Ode­sa, Vladi­vo­stok, Je­kate­ri­nodor i Se­vasto­polj). Ruska emigracija u Beogradu takođe je imala svog delegata za zaštitu svojih interesa. Sa So­vjetskim Save­zom di­plomatski odno­si uspo­stavlje­ni su tek ukazom od 25. ju­na 1940.g. ko­jim je otvo­re­no (ob­no­vlje­no)  po­slan­stvo u Mo­skvi. [6]

Pljevljaci u Ministarstvu inostranih poslove (djela).

Na dan stvaranja Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca 1. decmbra 1918. u Ministrstvu inostranih djela Kraljevine Srbije bilo je 104. zaposlena lica. Nakon formiranja Ministarskog savjeta jugoslovenske države i preimenovanja Ministarstva inostranih djela Kraljevine Srbije u Ministarstvo inostranih djela Kraljevstva SHS (7. decembra 1918) u ovo ministarstvo anagažovano je 136. novih lica, među kojima i dva Pljevljaka: knjigovođa Gavro Pejatović sa platom od 3.5000 dinara mjesečno, čije je ime potom precrtano verovatno zbog odlaska za nastavnika Državne gimnazije u Pljevljima u kojoj je službovao  1919. g. i Nićifor Lisičić, sa zabilješkom da je u MID stupio 16. jula 1920.g. u svojstvu pomoćnika knjigovođe sa mesečnom platom od 3.000 dinara. Kasnije je u Ministarstvu inostranih poslova kraće ili duže vrijeme radilo još desetak činovnika Pljevljaka. Otuda i naslov ovog teksta Pljevljaci u službi dipolmatije, a ne u diplomatskoj službi. Najdublji trag ostavili su dipolomatsko-konzularni  predstavnici Vukašin Šećerović i Miloš Tošić i finansijski stručnjak Nićifor Lisičić. U prikazivanju njihovog rada držaćemo se hronološkog reda kako su primani  u službu.

 LISIČIĆI

Bratstvo Lisičići su od Vojinovića iz Poblaća kraj Pljevalja. Drže da su potomci spahije Vojina koji je u 16. vijeku obnovio manastir Sv. Trojicu. Porodično stablo može im se pratiti od popa Gavra Lisice iz Adrovića, hrabrog i odvažnog čovjeka od koga su mnogi zazirali. Ovaj hrabri „junak-popo što bez straha sablju paše i konja jaše“ odbio je da pred austrijskim generalom i turskim pašom u Priboju na proslavi rođendana Franje Josifa nazdravi ćesaru i sultanu kazavši: „No ću ja nazdraviti rusijskom caru, glavi svije Slavjana, đe smo da smo“. Gavro je imao tri sina: Stefana, Sima i … četiri kćeri: Milevu, Albijanu, Julku i Stefaniju.

Istaknuti član bratstva Lisičić bio je prota Simo Lisičić (1856-1936). Sa ženom Milicom, rođenom Dragašević, imao je četiri sina i šest kćeri: Sava, Lazara, Mihaila, Nićifora, Borku, Stefu, Zoru, Dobrinku, Ivanku … Ostao je upamćen kao ugledni domaćin i rijetko bistar čovjek, odan patriota i omiljeni sveštenik. U njegovoj kući našla je smještaj i gostoprimstvo državna komisija za razgraničenje Crne Gore i Srbije 1913. godine. Kao što je mimo volje naroda podijeljen jedan isti narod tako je tada podijeljeno i njegovo imanje. Kuća je ostala u Crnoj Gori, a veći dio imanja u Srbiji.

LISIČIĆ Simov NIĆIFOR (1888-1945), sin prota Sima Lisičića rođen je u Otilovićima, gdje mu je otac bio paroh. Osnovnu školu završio je u Pljevljima i Bogoslovsko-učiteljsku školu u Prizrenu 1910.g. U državnu službu stupio je u Meljaku kod Pljevalja 1. novembra 1910.g, gdje je kao učitelj i nacionalni radnik služio 3. g, 1. mjesec i 2. dana, što mu je kasnije priznato za napredovanje u službi (rad u neoslobođenim krajevima Stare Srbije priznavan je svima kao nacionalni rad). Kraljevim Ukazom od 3. decembra 1913. postavljen je za poreznika VI klase Bitoljskog poreskog odeljenja u Ministarstvu  finansija Kraljevine Srbije, što će kasnije opredijeliti njegovu cjelokupnu službeničku karijeru prema finansijama i računovodstvu. Nakon unapređenja u poreznika V klase  Bitoljskog poreskog odjeljenja 14. februara 1920. postavljen je za pomoćnika knjigovođe u Ministarstvu inostranih djela Kraljevstva SHS gdje je ostao do kraja života. U službi je bio „odličan u svakom pogledu, vredan, pouzdan, savestan i poverljiv“, što mu je omogućilo da redovno napreduje.  Od pomoćnika knjigovođe, do knjigovođe, sekretara blagajničkog odjeljenja, višeg sekretara i načelnika Odseka računovodstva i ekonomata.[7] Jedno vrijeme u toku Drugog svjetskog rata radio je pri jugoslovenskoj izbegličkoj vladi u Londonu. Nakon oslobođenja 1945. komunistička vlast ga je uhvatila u blizini Novog Pazara i bez suda likvidirala. Nakon likvidacije od strane Vojnog suda Divizijske vojne oblasti za Sandžak u Novom Pazaru „osudio ga je“ „na smrt strijeljanjem uz trajan gubitak časnih prava … što je po kapitualaciji Jugoslavije zajedno sa Vojom Nenadićem, Grigorijem Božovićem i ostalim poznatim izdajnicima u srezu pljevaljskom, organizovao izdaju našega naroda, formirajući izdajničke četničke bande po direktivama Draže Mihailovića i kao takav ostao sve do njegovog hvatanja. Ovim je okrivljeni učinio krivično djelo izdaje svoga naroda za račun okupatora i niz drugih zločinstava kao indirektni izvršilac istih …“ Uzalud su bile molbe građana Pljevalja, Adrovića, Crljenice i Otilovića da mu se kao osvedočenom narodnom prijatelju kako za vrijeme Kraljevine Jugoslavije tako i kasnije poštedi život. Tako je glavom platio još jedan član iz ugledne građanske porodice koja je čuvala i sačuvala srpstvo u državotvornom središtu nekadašnje srpske srednjovjekovne države. Komunisti su strijeljali sve ljude od ugleda ako nisu bili za njihov pogled na svijet i izgradnju društva po njihovim mjerilima za koje su držali „da je bolje od svih do tada poznatih“.[8]

LISIČIĆ Simov MIHAILO, najmlađi sin prote Sima Lisičića, rođen je 1. novembra 1895. u Pljevljima. Nakon osnovne škole i niže gimnazije u Pljevljima višu gimnaziju i dvije godine prava završio je u Parizu. Rješenjem Izvršnog narodnog odbora u Podgorici 6. februara 1919. postavljen je za sekretara Okružnog suda u Pljevljima  gdje je ostao do 30. juna 1919. kada je podnio ostavku. Rješenjem MIP K SHS od 5. oktobra 1921. postavljen je za dijurnistu Kraljevskog poslanstva u Parizu, u kom je zvanju bio da 17. februara 1923, kada je postavljen za za pripravnika  II kategorije V  grupe 1 stepena. Državni stručni ispit polagao je pred komisijom u Parizu. U službenom listu Mihaila Lisičića u MIP zabilježeno je da je za „sve vreme bio marljiv, tačan i u svakom pogledu ispravan službenik“. U diplomatskoj službi Kraljevine Jugoslavije ostao je do 15. novembra 1941. g. kada je kao starješina kancelarije VI položajne grupe Kraljevskog poslanstva u Parizu Odlukom Predsjedništva Ministarskog savjeta u izbeglištvu stavljen u penziju.

Ministarstvo inostranih poslova mu je kako je tada nalagalo pravilo diplomatske službe odobrilo ženidbu sa Francuskinjom Rejmondom ( Rejmonde Sour), ali  sa napomenom da ne može ostati sa službom u Francuskoj, što nije bilo predviđeno zakonom već njegovo diskretno pravo da se ne bi pozivala na svoje domaće prilike, što se izgleda posle i tolerisalo. Rejmond je kao miraz u brak unela  100.000 franaka. Nakon penzionisanja Mihailo i Rejmond se vraćaju i žive u Beogradu. Mihailo je umro 1978, a Rejmond 1981. U braku nijesu imali djece. Rejmond je voljela Adroviće u koje je često dolazila i prijatno se osjećala u njima. [9]

LISIČIĆ Gavrov RAFAILO (RISTO ILI ADŽO), treći sin popa Gavra Lisičića rođen je u Adrovićima 31. oktobra 1886. Osnovnu školu učio je u Pljevljima i u Sarajevu, gdje je jednu godinu i 5 mjeseci pohađao Trgovačku akademiju. Vojsku nije služio. U službenom listu zabilježeno je da je bio služitelj dnevničar u Generalnom konzulatu Kraljevstva SHS u NJujorku od 1919-1920. Jedno kraće vrijeme radio je u bolnici u NJujorku. Od 1920-1929. bio je prodavac parabrodskih putničkih karata za Evropu, kada je ponovo stupio na rad u Generalni konzulat u NJujorku kao služitelj dnevničar. Na predlog generalnog konzula B. P. Stojanova 1937. odlikovan je Ordenom Sv. Save V stepena. Za vrijeme Drugog svjetskog rata kada se teško živjelo na predlog MIP Kraljevine Jugoslavije (Upr. Pov. Br. 2412 od 5. oktobra 1942) na 99 sjednici Ministarskog savjeta od 27. novembra 1942. pod tačkom 38. razmatrano je i odobreno Rafailu Lisičiću, služitelju dnevničaru generalnog konzulata u NJujorku na ime jednokratne pomoći od 100 dolara radi bolesti u porodici. Vlasti nove Jugoslavije 29. januara 1945. otkazale su službu Rafailu Lisičiću. Rafailo Lisičić govorio je i pisao englesi i služio se njemačkim i mađarskim jezikokm. [10]

U aktu MIP Kraljevine Jugoslavije br. 8884 od 7. oktobra 1931. pominje se izvesni dr J. L. Lisičić, koji je tvrdio da je navodno  23. marta 1930. primio poslove našeg počasnom konzulata. U odgovoru MIP na ovaj akt navodi se da u arhivi Konzularno-privrednog odjeljenja nema podataka da mu je ikada bilo povjereno vršenje funkcije našeg počasnog konzula u ovom mjestu, niti o ovom licu ima drugih podataka u Personalnom odjeljenju MIP Kraljevine Jugoslavije.

MILOŠ A. TOŠIĆ rođen je 25. novembra 1893. godine u Pljevljima. Osnovnu školu učio je u mjestu rođenja, a učiteljsku školu završio je u Skoplju školske 1913/14. godine. U zvanju stalnog učitelja postavljen je 1. septembra 1914. u Prisojnici, Okrug tetovski, gdje je ostao do 18. oktobra 1914. godine. Kada je Srbija bila napadnuta od Austro-Ugarske kao dobrovoljac stupio je u srpsku vojsku, o čemu je zapisao: „Kako se baš u prvim danima moje učiteljske službe naše pleme nalazilo u borbi sa mnogo jačim neprijateljem i isto se gušilo u svojoj rođenoj krvi braneći svoju nezavisnost i slobodu, to nisam mogao i dalje ostati u pozadini nego sam se odmah javio na dužnost i 1. novembra 1914. godine stupio u đačku četu u Skoplje iz koje sam pošao na front gde sam u postepenim činovima podoficira i oficira ostao stalno u vojsci do 10. jula 1919. godine, o čemu pod 2 podnosim uverenje Ministarstva vojnog i mornarice u overenom prepisu“.[11] Vrijeme provedeno na vojnoj dužnosti u toku rata od 1. 11. 1914. do 9. 7. 1919. priznato mu je u radni staž, uz odbitak đačkog vojničkog roka od 14. mjeseci, što je po odbitku ukupno iznosilo 3 godine, 6 mjeseci i 9 dana.

Nakon oslobođenja i ujedinjenja vratio se učiteljskom pozivu. Ministarstvo prosvjete postavilo ga je za učitelja 10. 7. 1919. u selu Krnjači kod Priboja, a potom u selu Ivanje, sve u Okrugu prijepoljskom do 15. decembra 1920. godine. Potom je od 16. decembra 1920. do 15. aprila 1921. radio kao korespodent u Ministarstvu ishrane i obnove, odnosno Ministarstvu socijalne politike; od 15. aprila 1921. u Ministarstvu inostranih djela u svojstvu dijurniste (dnevničara), a od 20. jula 1921. knjigovođa u Blagajničkom odjeljenju ovog ministarstva. U službi je napredovao od pete položajne grupe do knjigovođe treće položajne grupe u kom statusu je radio do 23. aprila 1928. godine kada je razrešen dužnosti knjigovođe u MIP-u zbog postavljenja na dužnost protokoliste u Generalnom konzulatu u NJujorku. Kasnije su mu povjereni blagajnički poslovi, poslovi arhivara – starešine kancelarije, pasoška kontrola i kontrola ostavina, pa blagajnički i inspektorski poslovi.  Aprila 24. iste godine molio je i dobio 20 dana odsustva radi viđenja sa porodicom u Pljevljima i tazbinom u Pešti prije odlaska u Ameriku. Na dužnost u NJujorku stupio je 11. jula 1928. Dvadeset osmog novembra 1928. molio je tromjesečno odsustvo radi operacije žlezde u grlu u Jugoslaviji. Predpostavljeni su njegovog rad ocenjivali najvišim ocjenama:

„U  službi je vrlo tačan. Posao radi sa razumijevanjem i voljom … u radu ima inicijative … sposoban je za samostalan rad … u ophođenju je vrlo korektan … prema strankama predusretljiv i uslužan … prema starijima pažljiv i korektan … ponašanje van službe potpuno … odlike – predan poslu, savestan do sitnica, radi u kancelariji dok ne završi posao … otvoren i čestit čovjek .. dobar u privatnim i javnim kontaktima … zaslužuje unapređenje … za sve vrijeme rada bio je najsavesniji od svih činovnika“[12]

Nagrađivan je i pohvaljivan i od vojnih organa: ukazom ministra vojske i mornarice od 31. marta 1926. dobio je povelju 15. pešadijskog puka „Stevan Siđelić“ odlikovanih za vrijeme Velikog rata. Za vojne uspjehe 14. februara 1928. unapređen je u čin pešadijskog poručnika.

U Generalnom konzulatu u NJujorku radio je neprekidno do 14. februara 1938. kada je premješten u MIP u Odseku računovodstva i ekonomata (od dužnosti je razrešen je 9. jula 1938). Po dolasku u Beograd 10 decembra 1938. unapređen je u starešinu kancelarije  u petu položajnu grupu, a 14. novembra 1940. unaprijeđen za savjetnika četvrte položajne grupe. Aprilski rat 1941. zatekao ga je na radu u MIP-a. Odlukom Ministarskog savjeta 17. decembra 1942. stavljen je u stanje pokoja kao savjetnik četvrte položajne grupe 2 stepena. Ubrzo je penzionisan sa ukupno 34 godine, 10 mjeseci i 15 dana službe i penzijom od 2214,50 dinara mjesečnih primanja.

ČEDOMIR A. TOŠIĆ, mlađi brat Milošev rođen je u Pljevljima 25. februara 1901 (u godini otvaranja Srpske gimnazije u Pljevljima). U rodnom gradu učio je osnovnu školu i nižu gimnaziju, a potom maturirao u IV beogradskoj gimnaziji. U Beogradu je studirao filozofiju. Služio se francuskim jezikom. U toku studija  radio je kao dnevničar u Administartivno-pravnom odjeljenju MIP-a Kraljevine SHS od 12. novembra 1925. do 18. decembra 1926.godine kada je otpušten iz državne službe, pa ponovo vraćen  i konačno razrešen 21. januara 1927. godine. Preporuka brata Miloša bila je ulaznica da bude primljen u državnu službu. Razlog neredovnog dolaska na posao verovatno je što nije mogao da uskladi radne obaveze i studije. Redovni vojni rok služio je u 29 pješadijskom puku u Trebinju.

ŠEĆEROVIĆ Lazarov VUKAŠIN VUKO. Današnji Šećerovići vode porijeklo od Kujundžića iz Drobnjaka, a ovi od Lazarevića, takođe iz Drobnjaka odnosno iz Banjana. [13]  Za našu temu interesantan je Vukašin Vuko Šećerović (1898-1971), sin Lazara Šećerovića. Osnovnu školu i nižu gimnaziju učio je u rodnim Pljevljima. Sa srspkim đacima dospio je u Francusku i u Marseju maturirao posle Prvog svjetskog rata. Na Sorboni završio je Pravni fakultet i enonomske nauke. Na službu u Ministarstvu inostranih poslova Kraljevine jugoslavije stupio je 15. decembra 1923.g, kao pripravnik 9 grupe I kategorije. Raspoređen je u Albanski odsek ovog ministarstva. Od 9. janura do 25. aprila 1925. godine bio je upućen na privremeni rad u Kraljevsko poslanastvo u Tiranu. Dvadeset šestog novembra 1925.g. polagao je pismeni zadatak iz stručnog ispita na francuskom jeziku na temu „Jugoslovenska ideja od ilirskog pokreta do 1. decembra 1918“ koji nije položio. Tek iz trećeg pokušaja ovaj ispit je uspeo da položi. Neposredno poslije ovog polaganja molio je za odsusustvo od 15. dana zbog smrti mlađeg brata Dragoljuba Draga koji je takođe završio prava i radio u Sarajevu, gdje je kao mlad i umro. Četrnaesteg januara 1927. unapređen je za pisara 8 grupe I kategorije. Sticajem oklolnosti u ovoj grupi je umjesto 3, kako je zakonom bilo propisano, radio sve do 13. avgusta 1932. kada je unaprijeđen za sekretara 7. položajne grupe. Zbog toga je tada zahtijevao da se unaprijedi u VI položajnu grupu, što je poslanstvo u Atini gdje tada radio podržalo i molbu proslijedilo MIP u Beograd.

Opština pljevaljska aktom pov. Br. 15 od 28. januara 1931. izvijestila je MIP da je Vukašin Šećerović, pisar Kraljevskog poslanstva u Sofiji Ukazom A. Đ. Br. Od 17. decembra 1930. unaprijeđen u čin rezervnog konjičkog poručnika. Sledeće unapređenje, za sekretara 7. položajne grupe dobio je 20. decembra 1932. Dvije godine kasnije 20. oktobra 1934. određen je za rad u Političko odjenjenje MIP-a. Kraljevskim ukazom od 30. septembra 1937. postavljen je za sekretara Kraljevskog poslanstva u Rimu. Na ovoj dužnosti ostao je 1. aprila 1939, kada je postavljen za sekretara Mnistarstva inostranih poslova u Beogradu. Zanimljiv je spisak od 118. stvari koje je prilikom selidbe iz Rima u Beograd poneo: biblioteku, gramofon, umjetničke slike, figure, radio aparat, šivaću mašinu, lustere, vaze, tanjire, šolje, porcelan, staklariju, časovnike, zavese, lustere, kuhinske stvari, vitrine, svećnjake, stoliće, ormane, tepihe, i drugo.  U međuvremenu je unapređen u službi. Međutim, Glavna kontrola kao vrhovni računski sud u zemlji aktom  br. 125692 od 10. oktobra 1939. koji je dostavila MIP-u osporila je ukaze Kraljevskog namesništva U Pr. Pov. 5475. od 1. septembra 1939; U   pr.  Pov. Br. 5476 od 1. septembra 1939. i U Pr.  Pov. Br. 5692 od 15. septembra 1939, kojim je Vukašin Šećerović iz V postavljen u IV položajnu grupu, jer je navodno bio protiv zakonit. U vezi sa tim je zatražila objašnjenje od MIP-a kako su mogle biti izmijenjene pojedine odredbe zakona o činovnicima, jer to prema Finasijskom zakonu za 1939/1940. nije bilo moguće. Glavna kontrola je potom po istom predmetu 28. oktobra 1939. tužbu podnela i Državnom savjetu, kao vrhovnom upravnom sudu u zemlji navodeći da je ukazom MIP U. Pr. Pov. Br. 5475 od 1. septembra 1939 na osnovu člana 15, stav 2 i člana 34 Uredbe sa zakonskom snagom o uređenju MIP i DKZ u inostranstvu od 18. avgusta 1939. Vukašin Šećerović sekretar V grupe MIP preveden je u savjetnika MIP  IV grupe 2 stepena, a da u prethodnoj grupi nije proveo tri efektine godine, već 2.g, 3 mjeseca i 14 dana. U tužbi se dalje kaže da je MIP na osnovu  finansijskog zakona dobio ovlašćenje da dopuni Zakon o MIP-u i DKZ-u putem Uredbe o činovnicima kojim je ova materija uređena, što znači da je MIP prekoračio ovlaštenja. Glavna kontrola je u tužbi zahtevala da se navedeni ukaz poništi.

U odgovoru MIP-a br. 6704 od 12. decembra 1939. ističe se da ostaje da se ispita „da li se iz ovih okolnosti pod kojima je dato ovlaštenje finansijskim zakonom za 1938/1939, kojima je dato ovlašćenje ministarstvima da uredbom o organizaciji pojedinih resora državne uprave sadrži implicitno i ovlašćenje za izmjenu Zakona o činovnicima i da je potreban izričit zakonski tekst u suprotnom smislu da bi se takvo ovlašćenje isključilo“. Osim toga uredba ima za cilj, ističe se u odgogoru MIP-a, da se činovnicima, koji su se naročito istakli svojim radom kao šefovi odseka, omogući u izvjesnoj mjeri nešto brže napredovanje. Ministar, dalje ukazuje da je mogućnost unapređenja po ovom osnovu ograničena na dva slučaja u jednoj budžetskoj godini, što predstavlja nagradu za izuzetan rad i sposobnost u  službi. Na osnovu izloženog ministar inostranih poslova molio je predsjednika Državnog savjeta da osnaži ukaz o vanrednom unapređenju Vukašina Šećerovića, a tužbu Glavne kontrole odbaci kao neosnovanu. Molba je uslišena i tužba je postala bezpredmetna.

Vukašin Šećerović za vreme svoga rad u MIP službovao je u Kraljevskim poslanstvima u Tirani (privremeni rad), Sofiji, Atini i Rimu.

Sa knezom Pavlom Karađorđevićem bio je na pregovorima u Berlinu kod Hitlera 1939.g. kada se pregovaralo o pristupu Kraljevine Jugoslavije Trojnom paktu. Zgog toga je posle rata više puta hapšen i ispitivan. Život mu je spasavao Josif Malović, uticajan čovjek i stari poznanik iz Pljevalja. Poslije Drugog svjetskog rata V. Šećerović radio je kao pravni savjetnik u društvenom preduzeću „David Pajić“ i Industriji motora i traktora u Beogradu. Šećerović je imao više stranih odlikovanja: francusko (legija časti), italijansko i poljsko.

MILINKOVIĆ J. LJUBOMIR  rođen je 17. jula 1886. godine u Pljevljima. Osnovnu školu završio je rodnom mjestu, a trgovačku školu u Sarajevu 1904.g. Kretanje u službi:  poreski pomoćnik – Sreza azbukovačkog (6. maja 1906 – 18. oktobra 1907), Sreza Račanskog (18. oktobar 1907 – 26. jul 1908, kada je otišao na služenje vojnog roka), u poreskom odjeljenju Sreza kolubarskog (1. mart 1909 – 1. april 1909),  Sreza račanskog (1. IV 1909 – 25. jun 1910); naredbom srpske Vrhovne komande od 18. decembra 1912. postavljen je za policijskog pisara Sreza pljevaljskog gdje je ostao do 10. marta 1914, kada je ukazom postavljen za poreznika VI klase u Ministarstvu finansija Kraljevine Srbije u kom je položaju ostao neprekidno do 31. avgusta 1922; blagajnik MID-a  u raznim zvanjima (blagajnik Računskog odjeljenja, glavni blagajnik, viši sekretar Računovodstvenog odeljenja) od 31. 8. 1922. do decembra 1941. kada je odlukom Ministarskog savjeta i ministra unutrašnjih poslova stavljen u stanje mirovanja  u rangu savjetnika MIP-a. U penziju su mu uračunate i ratne godine 1914-1920. (6 godina i 6 mjeseci). Ukupno je imao 38. godina, 11 mjeseci i 27. dana radnog staža sa mjesečnim iznosom penzije od 3.156,50 dinara. Rješenjem Ministarstva inostranih poslova FNRJ od 10. aprila 1946. godine stavljen je u definitivnu penziju sa iznosom od 4.400 dinara mjesečnog primanja. Za ratne zasluge dobio je srebrnu medalju za revnosnu službu. Đački vojni rok odslužio je u Đačkoj bateriji u Kragujevcu (1. 8. 1908 – 1. 2. 1909). Imao je čin rezervnog artiljerijskog kapetana. U ličnom personalnom listu zapisano je da je bio odlične stručne spreme, da je u službi bio marljiv i pouzdan i da je uspešno radio sve blagajničke poslove. Oženjen je bio Milicom Čučković iz Bajine Bašte sa kojom je imao četiri sina: Milutina (1912), Zorana (1914), Jovana (1920) i Mihaila (1921). [14]

MILINKOVIĆ J. MIROSLAV iz Priboja Ukazom Ministarstva finansija od 14. marta 1914. postavljen je za poreznika ovog ministrastva VI klase. Do tada je bio pisar III klase. U Ministarstvu finansija ostao je do 31. avgusta 1922.g. kada je postavljen za blagajnika Računovodstvenog odjeljenja MIP-a. Kasnije je bio glavni blagajnik, pa viši sekretar, a 1939. viši savjetnik u ovom ministarstvu.

MILINKOVIĆ Ljubomirov ZORAN rođen je 5. maja 1914. U Bajinoj Bašti Završio je polumaturu. Vojni rok je služio u Mostaru u I bateriji II    protivavionskog diviziona. Rješenjem A br. 805 od 1. maja 1937. postavljen je za zvaničnika-dnevničara Kraljevskog konzulata u Zadru sa mjesečnom platom od 50 dinara. Rješenjem od 26. juna 1939. raspoređen je za manipulativnog pripravnika u istom konzulatu. Rješenjem Predsjedništva Ministarskog savjeta Kraljevine Jugoslavije u izbeglištvu br. 757 od 27. marta 1942. dodeljen je na rad u Predsjeništvo Ministarskog savjeta. Služio se italijanskim jezikom. U personalnom dosijeu sačuvana je fotografija.[15]

MILINKOVIĆ U. MIROSLAV je rođen 28. decmbra 1913. u Pljevljima. Završio je Pravni fakultet u Beogradu. Vojni rok je služio u 26. četi Škole za rezervne pešadijske oficire u Goraždu od 29. oktobra 1935 – 29. jula 1936. U vojsci je stekao čin rezervnog potporučnika. Kasnije je dobio čin rezervnog kapetana I klase. Nakon osluženja vojnog roka 2. godine je proveo na studijama prava u Parizu gdje je položio usmene doktorske ispite i usavršio francuski jezik koji je govorio i pisao.  Na službu u MIP-a stupio je 27. septembra 1939. Rješenjem od 11. novembra 1939. raspoređen je u Pravno odjeljenje MIP-a na mjesto zvaničnika-dnevničara. U MIP ostao je do 16. avgusta 1948. kada je potpisao da je primio svoju ličnu dokumentaciju koja mu je bila potrebna radi regulisanja službeničkog odnosa u Ministarstvu trgovine FNRJ gdje je vjerovatno od tada radio.

VOJINOVIĆ Joksimov VUKOTA rođen je 1886. u Selcu kod Pljevalja. Osnovnu školu završio je u Premćanima, nižu gimnaziju od 1902. u Pljevljima, i Višu gimnaziju u Užicu. Kao odličan učenik viših razreda gimnazije iz neoslobođenih krajeva Stare Srbije dobio je blagodejanje Vlade Kraljevine Srbije. Nakon završetka gimnazije upisao se na Građevinski fakultet u Beogradu, gdje je takođe bio stipendista Kraljevine Srbije. Vukota Vojinović potomak stare srpske porodice iz koje je ponikao učitelj Jakov Vojinovića, kum Nikole Pašića, zatim Filip Vojinović poznati narodni prvak i kodžobaša, Boško Vojinović i drugi, bio je istinski patriota. Prije Balkanskih ratova bio je član dobrovoljačke studenske čete koja je aktivno radila na oslobođenju neoslobođenih krajeva od Osmanlija. Na početku Prvog Balkanskog rata uključio se u srpsku vojsku i sa njom prešao skoro čitavu Makedoniju i deo Albanije. Sa fronta je pisao i u beogradskim listovima i časopisima objavio reportaže sa fronta (ukupno oko 18 reportaža). Posebno je zanimljiva reportaža pod naslovom „ Kako se predao Priboj“ sa potpisom uspomene jednog četnika.

Kada je počeo Prvi svjetski rat bio je kao dobrovoljac u 1.300 kaplara. Učestvovao je u Kolubarskoj bitki i drugim borbama u kojima je učestvovala ova jedinica srpske vojske.. Sa srpskom vosjkom prešao je Albaniju i potom učestvovao u borbama na Solunskom frontu. U borbama je ranjavan nekoliko puta. Za pokazanu hrabrost dobio je nekoliko srpskih odlikovanja i stekao čin poručnika srpske vojske. Prilikom proboja Solunskog fronta, u septembru 1918. godine bio je ranjen u krsta i prebačen na liječenje u Francusku. Za vreme liječenja, koje je trajalo nekoliko mjeseci, upoznao se sa jednom bogatom Kanađankom koja je u miraz dobila četiri fabrike papira i šumu u vrijednosti oko 5 miliona tadašnjih zlatnih dolara. Po završetku liječenja oženio se sa ovom Kanađankom i na traženje kanadske vlade i uz odobrenje Ministarstva inostranih djela Kraljevine Srbije 1918. otišao da s njom živi u Kanadu, gdje je nastavio i završio Građevinski fakultet. Sa suprugom je imao četvoro djece. Od 1918. do 1930. radio je u kanadskim industrisjkim preduzećima, gdje se upoznao sa najmodernijom industrijom i trgovinom, naučio engleski i francuski jezik i stekao brojna poznanstva i prijateljstva u ovim oblastima i političkim krugovima.  Stečena znanja,  iskustva i poznanstva kasnije će (1931) staviti na raspolaganje Kraljevskom generalnom konzulatu u Kraljevine Jugoslavije u Montrealu. Molbu da bude primljen na rad u generalnom konzulatu konzul Seferović je istot dana prosledio u MIP-a u Beograd sa mišljenjem da „poznaje Vojinovića već dvanaest godina kao čestitog, vrednog, poštenog i kulturnog čovjeka i odličnog patriotu. Svojim neumornim radom i taktičnošću zadobio je ljubav, povjerenje i ugled u najboljim društvenim slojevima u Kanadi. Svojim poznavanjen trgovine i industrije, a naročito metoda koje se primenjuju u ovoj zemlji, i svojim odličnim vezama sa prvacima  u političkim, socijalnim i industrijskim krugovima, bio bi od velike koristi ovome konzulatu kao stručno lice“. Konzul Seferović, dalje navodi da V. Vojinović odlično vlada sa engleskim i francuskim jezikom, pa moli i preporučuje da se V. Vojinović primi na službu u Generalni konzulat u Montrealu u svosjtvu koje odgovara njegovoj spremi i obrazovanju.

Prije stupanja u diplomatsku službu svoje domovine 1930. došao je u posjetu rodnom kraju i tu ostao oko dva mjeseca. Po povratku u Kanadu razveo se sa ženom. Drugi put se oženio sa jednom Kanađankom francuskog porijekla iz Kvebeka, sa kojom nije imao djece. Umro je 1972.g. u Vankuveru u Kanadi od bolesti pluća. U Kanadi je i sahraljen. Veza njegove djece sa njegovim zaivičajem i njegovom domovinom je prekinuta.

Rješenjem U Pr. Pov. 1598 od 28. marta 1931. postavljen je za zvaničnika dnevničara Kraljevskog konzulata Kraljevine Jugoslavije u Montrealu sa mjesečnom dnevnicom od 119 dolara, računajući 31. januara 1931.g. Na službi u konzulatu je ostao vrlo kratko. Rješenjem U Pr. Pov. Br. 3473 od 7. jula 1931.g. otpušten je iz državne službe Kraljevine Jugoslavije. Po ovlašćenju ministra inostranih poslova ukinut je kredit za jednog zvaničnika dnevičara generalnog konzulata u Montralu od 1. jula 1931.g. [16]

DRAGUTINOVIĆ Đ. JOVAN rođen je 29 jula 1912. u Bobovu od oca Đurice i majke Stane, rođene Dujović. Osnovnu školu sa odličnim uspjehom završio je u rodnom mjestu; Državnu gimnaziju u Pljevljima završio je i ispit zrelosti kao najbolji đak svoga razreda i cele škole položio je sa vrlo dobrim uspjehom 1932.g. Kao gimnazijalac objavljivao je kraće tekstove iz života i rada gimnazije i drugih oblasti iz pljevaljskog kraja. Bio je član Uređivačkog odbora omladinsko-đačkog časopisa „Naša iskra“, koji je izlazio pri gimnaziji u Pljevljima 1931, 1932 i 1933.g. Vlasnik i urednik ovog lista bio je profesor gimnazije Đorđe J. Kiselinović.

Za pitomca NJ, V. Kralja primljen je lično od kralja Aleksandra I bez ikakve preporuke. Kralj ga je zapazio kao bistrog i darovitog đaka prilikom njegove posejte Crnoj Gori, kada je mali Dragutinović ubjedljivo deklamovao pred njegovim veličanstvom na Žabljaku (Rješenje o prijemu br. 4827 od 3. avgusta 1932, sa važnošću od 1. septembra 1932). Uprava Dvora NJ.V. Kralja aktom br. 3740 od 3. avgusta 1932. obavijestila je Upravu Kraljevog fonda „da je primljen za pitomca Jovan Đ. Dragutinović, svršeni maturant gimnazije i sin Đurice i Stane Dragutinović seljaka iz Bobova, Opštine bobovske, Sreza pljevaljskog. Imenovani će studirati pravo na Beogradskom univerzitetu – Zadužbina NJegovog Veličanstva Kralja Aleksandra I . Izdržavanje u iznosu od 450 dinara plaćaće Uprava Dvora a resto do iznosa 1000. dinara t. j. 550. dinnara izdavaće se pitomcu na ime svih troškova i nabavki, preko Uprave Dvora, a sem toga plaćaće Uprava Dvora za imenovanog redovne takse za semestre i upise“.

Već na kraju prve godine Pravnog fakulteta J. Dragutinović je pokazao vanredan uspjeh. U junu 1933. položio je 5 ispita: Diplomatiku i Političku istoriju sa odličnim uspjehom; Teoriju narodne ekonomije i Enciklopediju prava, takođe sa odličnim uspjehom; Istoriju slovenskog prava i Istoriju srpskog prava sa vrlo dobrim uspjehom. U međuvremeno je četiri mjeseca slušao i završio kurseve engleskog i francuskog jezika i stenografiju. U oktobru iste godine (1933) položio je sve preostale ispite iz prve godine: Crkveno pravo sa dobrim usjehom (6); Rimsko pravo sa ocenom vrlo dobar (8); Istoriju slovenskog prava sa ocenom vrlo dobar (8); Diplomatiku i politčku istoriju, Enciklopediju prava i Narodnu ekonomiju sve sa odličnim uspjehom (9). Time je položio sve ispite iz prve godine studija sa prosječnim vrlo dobrim uspjehom.  U podnetom izvještaju o položenim ispitima u prvoj godini studija naveo je da je u toku te godine napisao Diplomatsku i političku istoriju Južnih Slovena od 1833-1920, koju je Univerzitet u Beogradu odbrio kao udžbenik za slušaoce prve godine Pravnog fakulteta. Vjerovatno se radi o nekoj vrsti skripte za ovaj predmet za koji tada nije bilo udžbenika.

LJetnje raspuste provodio je u Bobovu, gdje je zahtijevao da mu Uprava fonda NJ. V. Kralja šalje stipendiju. Diplomirao je na Pravnom fakultetu 14. jula 1938. sa prosječnom ocenom 7,59. Školovanje je nastavio u Beču gdje doktorirao 26. septembra 1939. Vojni rok je služio u dva maha: u Bataljonu prekomandovanih vojnika Beogradskog garnizona od 16. oktobra do 15. novembra 1934. i u Školi za rezervne autovozarske oficire u Automobilskoj četi u Beogradu (Dedinje) od 4. septembra 1938 – 6. juna 1939. Imao je čin automobilski narednik đak. Ocjena komandira Dimitrija M. Dragovića o J. Dragutinoviću za vrijeme služenja kadra: „vladanja primernog, službu vršio  vrlo dobro, upotrebljiv za vodnika u autojedinici, karaktera čvrstog, odlučan, preduzimljiv, lako shvatljiv, društven i druželjubljiv“. Lični opis pri otpustu iz kadra: stas srednji, lice okruglo, kosa smeđa, oči plave, nos pravilan. Neoženjen“.

Kada je završio školovanje i vojni rok bio je primljen u Maršalatu Dvora kod ministra Dvora Milana Antića, koji je intervenisao kod ministra inostranih poslova Aleksandra Cincar Markovića da bude primljen na službu u MIP-a Kraljevine Jugoslavije. Kraljevskim ukazom od 18. maja 1940. postavljen je za zvaničnika-dnevničara u Istorijskom odjeljenju MIP-a Kraljevine Jugoslavije, a ne u Ministarstvu prosvjete kako je do sada navođeno kada je pisano o J. Dragutinoviću. Na dužnost se javio 23. maja 1940. Iako sa najvišim akademskim zvanjima u predvečerje Drugog svjetskog rata bio je pozvan na vojnu vježbu na kojoj je bio od 1. jula do 31. avgusta 1940. u automobilskom puku V armijske oblasti u Nišu. Nakon aprilskog rata i kapitulacije Jugoslavije dužnost prema otadžbini dovela ga  u zavičaj, kojom prilikom je doneo izvjesnu količinu lakog naoružanja i municije. U Bobovu je okupljao patriote za pružanje gerilskog otpora okupatoru. Učestvovao je u prvim borbama sa ustaškim jedinicama oko Boljanjića i Čemerna. Nakon tih borbi bio je prokažen, uhapšen i od italijanskih vlasti streljan u Pljevljima 1941.g. Tako se tragično završio jedan mladi život čovjeka koga je Dvor Kraljevine Jugoslavije školovao i spremao da bude državna elita. Po sposbnostima i obrazovanju to je bez sumnje mogao i zasluživao. Nije imao sreće kao ni tadašnja jugoslovenska država.

Jovan Dragutinovi je znao francuski jezik, a služio se engleskim i njemačkim jezikom. Uz rad je pisao i objavljivao članke i druge priloge u „Pravdi“, „Idejama“ i drugim listovima i časopisima.[17]

DEBELJEVIĆ M. DIMITRIJE rješenjem br. 21163 od 28. decembra 1923. postavljen je za zvaničnika u Blagajničkom odjeljenju MIP-a sa godišnjom platom od 2400 dinara i dodatkom na skupoću koja mu je po zakonu pripadala, a koja se računala od 1. januara 1924.g. Rešenjem B br. 4498 od 5 aprila 1924.g. postavljen je za domaćina zgrade MIP-a sa mjesečnim honorarom od 3.000 dinara. Na osnovu ovlašđenja Ministarskog saveta Pr. Br. 1485 19. aprila 1927.g. zaključio je ugovor sa MIP-a i postao kontraktualni službenik na kome je položaju ostao da 30. marta 1929.g. kada je rešenjem Pr. Pov. Br. 1268 otpušten iz državne službe u kojoj je bio 5. godina i 3 mjseca (od 1. januara 1924 do 30 marta 1929.g). U dokumentima stoji da je za cijelo vreme rada u MIP-a vršio istu dužnost domara zgrade. Rješenjem MIP Pr. Br. 1485 od 19. aprila 1927.g. unapređen je u za kontraktualnog činovnika MIP. Osamnaestog maja 1927. pozvan je u Pljevlja na petaestodnevnu vojnu vježbu. Pri traženju odsustva naveo je da već 5 godina radi u službi MIP. Na traženje MIP zbog potrebe službe oslobođen je vojne vježbe. Nešto kasnije, 26. maja iste 1927. postavljen je za zvaničnika u Blagajničkom odjeljenju i domaćina zgrade MIP na 3 godine jer se u službi pokazao „kao vredan, pouzdan, ispravan i savestan u vršenju svoje dužnosti“, pa je postavljen za kontraktualnog činovnika sa mjesečnom platom od 3000 dinara. Rješenjem MIP Pr, Pov, br. 1268 od 30 marta 1929. otpušten je iz državne službe sa mjesta zvaničnika-dnevničara koju je vršio 4 godine. Ukupno je u MIP radio 5 godina, 3 mjeseca i 19. dana. Na rješenje o otpuštanje Debeljević je uložio žalbu Državnom savjetu sa molbom da se poništi akt ministra inostranih poslova, što nije urađeno.

PEJATOVIĆ  Gavrov OMILJ rođen je u Podujevu na Kosovu, gdje je otac Gavro bio upravnik poreskog odjeljenja. Majka Grozdana bila je iz porodice Šiljak. Ime mu je dao kum po rano preminulom rođaku Omiljenu. Danas jedan od sinovaca Omilja Pejatovića nosi njegovo ime. Osnovnu školu završio je u Podujevu. Gimnaziju je učio u Prištini i Skoplju gde je položio i ispit zrelosti sa vrlo dobrim uspjehom školske 1933/34.goodine. Pored školskog uspjeha u gimnaziji je nagovestio raskošan talenat za pisanje. Na temu „Skoplje u vreme Pikolominijevog pohoda“ dobio je prvu nagradu za svetosavski temat. Nakon toga je molio Ministarstvo inostranih poslova da ga postavi za pripravnika ili dnevničara u Beogradu, kako bi uz rad mogao da nastavi studije prava. Uz pomoć očevog prijatelja Nićifora Lisičića, načelnika u ovom ministarstvu molba mladog i ambicioznog Omilja je uslišena. Ukazom MIP-a od 5. novembra 1934, koji je potpisao šef Odseka računovodstva i ekonomije Nićifor Lisičić, Omilj Pejatović je bio raspoređen u Personalni odsek Ministarstva inostranih poslova Kraljevine Jugoslavije u Beogradu. Uz redovan rad Pejatović je sa uspjehom završio Pravni fakultet.

U personalnom listu Omilja Pejatovića zabilježeno je da je u toku 1939.g. zbog bolesti četiri mjeseca bio na bolovanju bez nadoknade. Ukazom MIP-a  U pr. pov. br. 2070 (R. Br. 5001) od 18. aprila 1939. Omilju Pejatoviću otkazan je rad u državnoj službi sa 1. majom te godine. Daljih službenih podataka o njemu nema. Zna se da  se zanimao za politiku i da su mu bile bliske komunističke ideje koje su tada privlačile đačku i studensku omladinu. Pljevaljsku omladinu u Beogradu prema levičarskim idejama usmeravala je Dobrila Šiljak Mezić i njen muž Peti Mezić. Ovaj bračni par bio je učesnik Španskog građanskog rata. Da li je O. Pejatović bio član ove partije teško je reći. U ovoj ćeliji, pored Omiljena, bili su Rade Savić, Drago Šiljak, Dušanka Šiljak i drugi. Sastajalište im je bilo u stanu Dušanke Šiljak u blizini današnjeg Medicinskog fakulteta. Poznato je da je Omiljen Pejatović od strane policije uhapšen i nestao bez traga 1939.g. Ni groba mu se ne zna. I pored brojnih veza u državnoj službi porodica do danas nije uspela da sazna šta se desilo. Tako je presječena i ugašena jedna mladost koja je tek najavila svoj talenat. Omilj nije stigao da učini nešto više u oblasti francuskog, njemačkog i latinskog jezika i književnosti za koje je pokazivao talenat. [18]

R  E  Z  I M  E

Autor u uvodnom dijelu daje osvrt na organizaciju i rad Ministarstva inostranih poslova (djela) jugoslovenske države, koje je nastalo preimenovanjem Ministarstva inostranih djela Kraljevine Srbije 1918, iznosi podatke koja su poslanstva i konzulati Kraljevine Srbije nastavili rad, a koja su novootvorena za potrebe Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca, kasnije Kraljevine Jugoslavije.

U osnovnom dijelu teksta iznosi biografske podatke o Pljevljacima koji su radili u Ministarstvu inostranih poslova (djela) Kraljevine Jugoslavije/SHS od 1919. do 1945: Gavru Pejatoviću, knjigovođi u MID-u 1919; Nićiforu Lisičiću, finansijskom stručnjaku (1920-1944); Mihailu Lisičiću, pravniku u predstavništvu u Parizu (1921-1941); Rafailu Lisičiću, finansijskom službeniku u Gen. konzulatu u NJujorku (1919-1920, 1929-1945); Milošu Tošiću, pravniku i ekonomisti (1921-1942), u konzulatu u NJujorku; Čedomiru Tošiću, studentu–dnevničaru (1925-1927); Vukašinu Šećeroviću, pravniku i ekonomisti na radu u MIP-u od 1923. do 1941, službovao u Tirani, Sofiji, Atini, Rimu, skretar MIP-a (1939-1941); Milinković LJubomiru, finansijskom službeniku (1922-1941); Milinković Miroslavu, finansijskom službeniku (1914-1941); Milinković Zoran, polumaturant–dnevničar u konzulatu u Zadru (1937-1942); Milinković Miroslavu, doktoru prava, u MIP-a (1939-1948); Vojinović Vukoti, komiti, inženjeru, u Gen. konzulatu u NJujorku (1931); Dragutinović Jovanu, doktoru prava, u MIP-a (1940-1941), organizatoru pokreta otpora u Pljevaljskom kraju 1941; Debeljević Desimiru, službovao u MIP-u (1924-1929); Omiu Pejatoviću, studentu–dnevničaru u MIP-u (1934-1939).

[1] Bez prekida 1918. nastavila su rad poslanstva  Kraljevine Srbije kao poslanstva K SHS u:  Atini, Bernu, Briselu, Bukureštu, Vašingtonu, Londonu, Lisabonu, Madridu, Parizu, Rimu, Stokholmu i Hagu. Posle obnove diplomatskh odnosa sa državama ratnim neprijateljima obnovila su rad poslanstvaU: Berlinu, Beču, Budimpešti, Sofiji, Carigradu (1926). Nova poslanstava  otvorena su u: Pragu (1918), Varšavi (1919), pri Svetoj Stolici (Vatikanu) u Rimu 1920), Bujenos Airesu (1921), Tirani (1923), Kairu (1926), Tokiju (1931), koje nije otpočelo sa radom, Santjagu (1935), Teheranu (1937), Rio de Žaneiru (1938),  Moskvi i Otavi (1940)
[2] Službene novine KSHS, br. 42/1919.
[3] Uredba o Odeljenju za izvršavanje međunarodnih ugovora od 30. 11. 1921, Službene novine KJ, br. 161/1922.
[4] Službene novine KJ, 72/1930.
[5] Službene novine KJ, br. 187/1939.

[6] Pavle Karović, Diplomatija, Beograd; Bogdan Krizman, Šta je diplomatija, Zagreb 1952, Miloje Milojević, Naši odnosi sa drugim državama, naša spoljna politika, Jubilarni zbornik života i rada K SHS 1918-1928, 2, Beograd 1929.

[7] Ukazom NJ. V. K. Od 26. juna 1923. postavljen je za sekretara u Blagajničkom odjeljenju MID, 10. februara 1924. preveden je u 2 grupu IIkategorije; 15. novembra 1924. postavljen je za inspektora blagajničkog odjeljenja MIP, Igrupe IIkategorije; u 1930. bio je v. d. šefa Inspektorsko-budžetskog odseka u Računovodstvenom odjeljenju; 5. IV 1930. viši sekretar u Računovodstvu; 25. aprila 1930. bio je viši sekretar u računovodstvu, potom je bio savjetnik u Odseku računovodstva i ekonomata; 14. novembra 1934. šef IV odseka Upravnog odljenja; 21. novembra 1936. viši savjetnik u Računovodstvu; 8. aprila 1939. načelnik Odjeljenja uRačunovodstvu IVpoložajne grupe 1 stepena.

[8] Arhiv Jugoslavije, 334, f. 99, Vojislav Vojkan Bojović, Lisičići, „Pljevaljske novine“ 15. 3. 2003, str. 10

[9] Arhiv Jugoslavije, 334, f. 99;  Vojislav Vojkan Bojović, Lisičići, „Pljevaljske novine“, 15.  3. 2003, 10.

[10] Isto

[11] Arhiv Jugoslavije, MIP Kraljevine Jugoslavije –Persolani odsek, kutija 197. (Iz molbe-žalbe  na rješenje Komisije za razvrstavanje činovnika MID-a od 10. 3. 1924)

[12] Ocjene Radoja Jankovića, generalnog konzula u Njujorku u godišnjim kvalifikacionim listovima M. Tošića.

[13] Lazarevići su se iz Banjana naselili u pleme Drobnjak, gdje su i ostali. Vremenom su od njih odvojili Radovanovići, Grkojevići i Kneževići. Bratstveničko predanje pamti Gaša Lazarevića, rođen oko 1640. koji je 5 godina učio kujindžijaki zanat u Carigradu. Imao je dva sina. Manojla i Andriju. Po djedi „kujindžiji“ Manojlovi potomci se kasnije prozvaše Kujundžići. Od Kujundžića će se kasnije odvijiti Šećerovići. Popa Jovana Kujundžića, istaknutog čovjeka svoga vremena i prostora, Sulejman paša Skopljak 1806. zatočio je u Jajcu. Iz zatvora je uspio da pobjegne i da ode kod Karađorđa u Srbiju gdje je 1812. umro. Najistaknutiji od Kujundžića tada bio je Jevto Kujundžić, hajduk i ustanik koji se dugo vremena borio protiv turskog nasilja, štitio narod od zulumćara, prelazio u Srbiju i vraćao se u Drobnjak. Na Sjeničkom Polju 1809. bio je u odredu 300 ustanika iz Drobnjaka, Rovaca, Morače, Vasojevića, Drobnjaka i drugih plemena koji su se sastali i sadejstvovali sa Karađorđevom vojskom. Jevto se tada susreo sa Karađorđem, kome je nosio pismo od vladike Petra Prvog i jabuke na dar. Kada je čitao vladikino pismo i jeo jabuke rekao je „Ove su mi jabuke slatke kao šećer, a ti si mi Jevto slađi od šećera“. Jevta Kujundžića su tada prozvali šećer, a njegove potomke kasnije Šećerovići. Jevto se u burnim vremenima skalnjao u Rovca, odakle je podizao čete i vodio ih protiv Turaka u Rašku oblast. Otuda je s Markom Poturkom digao čete i udario na katune Adžimusića u Ivici iznad Šavnika, te ih tada raskatunio. Oko 1820. pomirio se sa Turcimai odselio u Pljevlja i Grevo kod Pljevalja. Jevtovi sinovi su Jovo i Radovan; Jovovi Mile, Jevto i Dimitrije, a Radovanovi Aleksa, Vaso, Todo, Manojle, Đoko i Lazar. Od Kujundžića su se odvojili i Kostići i Ružići. Uspon Šećerovića u Pljevljima otpočeo je nakon uslaska austrougarske vojske iza Berlinskog kongresa (1879). Šećerovići su za austrijsku vojsku  liferovali svinjsko meso, razna pića, vina i druge potrebštine. Komisione radnje (predstavništva) imali su u Solunu, Trstu i Beču. Braća Đoko i Lazar Šećerović bili su bogati trgovci. Imali su više kuća i radnji u Pljevljima, kuće u današnjoj ulici Tanasija Pejatovića i na Barakama kraj vojnog logora u kojima su držali robu i izdavali stanove za austrijske oficire. Braća Šećerovići bili su vlasnici zgrade koja je kasnije bila hotel „Lovćen“, gdje su se nalazili glavni magacini i trgovina. Braća Šećerovići bili su suvlasnici  pivare u Pljevljima. Uz trgovinu Šeđerovići su čini napore i imale zasluge i na nacionalnom planu. Dvojicu Šećerovića ubili su Turci: Aleksu 1905. u Sjenici i Danila 1909. u Pljevljima na Raskrsnici u blizini današnje crkve Sv. Petka.

Lazar Lazo Šećerović (1858-1941) osnovnu školu učio je u manastiru Sv. Trojice, kao i građansku u Pljevljima i terzijski zanat kojim se bavio u mladosti. Učestvovao je u Hercegovakom ustanku (1875). Nakon propasti ovog pokreta sklonio se u selo Sajmište kod Dobroselice u užičkom kraju, a potom otišao u Užice gdje se ponovo prihvatio terzijskog zanata. Kad mu je otac  Radovan umro vratio se u Pljevlja da živi i radi. Od turskih vlasti je optuživan da je učestvovao u ustanku i pomagao usatnike (dao 500 ovaca i na drugi način pomagao ustanike, održavao vezu sa Srbijom i Crnom Gorom). Lazar se isticao u pomaganju Srpske crkveno-školske opštine u Pljevljima, zbog čega je često bio pod prismotrom turskih vlasti.  Sa Đokovim ćerkama Sofijom i Maruškom  1916 bio je interniran u logore Nežider i Boldogason. Nakon povratka bavio se trgovinom i dobrotvornim radom. Pomagao Srpsko kulturno-prosvjetno društvo „Bratstvo“, Sokolsko društvo i Crveni krst. Lazar je bio oženjen sa Persidom Živković sa Kojom je imao dav sina: Vukašina i Dragoljuba-Draga i četiri ćerke: Kosaru, Jelenu, Lenu i Darinku

[14] Arhiv Jugoslavije, MIP-a Kraljevine Jugoslavije 1918-1941, kutija 172.

[15] Arhiv jugoslavije, MID-a, kutija 172.

[16] Arhiv Jugoslavije MIP Kraljevine Jugoslavije, fas.—— i podaci dobijeni od sinovca Milete Vojinovića u Pljevljima.

[17] Arhiv Jugoslavije, 74, F. 411; Arhiv Jugoslavije, 334, F. 39.

[18] Arhiv Jugoslavije, 334, F. 131.

 
Ostavite komentar

Objavljeno od strane na april 5, 2014 in NEKATEGORISANO

 

Oznake: , , , , , , ,

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se / Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se / Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se / Promeni )

Google+ photo

Komentarišet koristeći svoj Google+ nalog. Odjavite se / Promeni )

Povezivanje sa %s

 
%d bloggers like this: