RSS

Milorad Joknić: Rad opštinskog odbora u Pljevljima 1918. i 1919. godine

18 Nov

„Breznički zapisi“, br. 15, str. 44, Pljevlja, 2002

Kada je Austrougarska napustila Pljevlja 15. oktobra 1918. godine, sve do konačnog povlačenja njene vojske 27. oktobra iste godine, u Pljevljima nije bila uspostavljena regularna vlast, pa je narod bio izložen pljački i nasilju od strane samoorganizovanih pljačkaških grupa i pojedinaca. O tome govori zapisnik sa druge sjednice Narodnog odbora opštine u kome se ističe da je prvi predsjednik opštine Savo Vukojičić[1] morao da se skloni u Prijepolje, tražeći od srpske vojske da uspostavi red i mir.Višestranački život u Pljevljima još nije bio organizovan, mada je bilo suprotnih mišljenja među pojedinim grupama koje 1918. godine nijesu imale organizovan program, pa se nijesu u to vrijeme mogle smatrati političkim strankama. Prve stranke u Pljevljima bile su Radikalna i Demokratska stranka čija je programska orijentacija bila jasna tek 1920. godine.

Prva sjednica Opštinskog odbora u Pljevljima održana je 27. oktobra. Predsjednik je bio sveštenik Savo Vukojičić, čiji unuk Mikica Vukojičić nam je pružio na raspolaganje autentične zapisnike sa prvih sjednica Opštinskog odbora 1918. i 1919. godine.

Sekretar Odbora bio je Stevan Debeljević, a članovi Aleksa Bajić, Lazar Šećerović, Ilija Samardžić, Mihailo Džuverović, Stevan Jovašević, Niko Pejatović, Risto Vukotić, D. Hadžihadrić, Gvozdo Bajić, Pero Janićijević, Mihailo Živković, Dašo Grujičić, Murat Trhulj, Uroš Milinković[2], Đorđe Janićijević, Jakša Popović, Mahmut Manovović. U potpisu zapisnika su i neki članovi Odbora koji su se potpisivali na turskom jeziku. Kmetovi su bili Aleksa Bajić, Uroš Milinković i Omerbeg Selmanović. Opštinska uprava konstituisana je na drugoj sjednici Opštinskog odbora 30. oktobra 1918. godine. Prema podacima u zapisniku sa te sjednice, za prvog pisara postavljen je Milan Debeljević, za drugog pisara Kosta Milošević, za nadzornika čistoće Petar Janjušević. Apotekar je bio Risto Vukotić, blagajnik i prvi kmet Uroš Milinković.

S obzirom da zapisnici sa prvih sjednica Opštinskog odbora umnogome odražavaju društveno-političke prilike u tadašnjem periodu u napoj sredini, jer sadrže dosta podataka o mnogim zanimljivim događajima u vezi sa pravima i životnim interesima građana Pljevalja kao i onih što su se naseljavali u ovaj grad , objavljujemo te zapisnike. Zapisnike prenosimo onako kako su i pisani, uz manju intervenciju koja će omogućiti čitaocima lakše razumijevanje njihovog sadržaja.

Ugledni Pljevljaci oko 1920. Sjede s lijeva na desno: trgovac Pero
Janićijević; pop Diko Šiljak; pop Risto Šiljak; pop Simo Šiljak.
Stoje u prvom redu s lijeva na desno: direktor gimnazije Nikola
Minić; Mihailo Minić; Mihailo Dosković; Jovo Bujišić; Pavle
Tanjević i Sreten Vukosavljević. Stoje u drugom redu s lijeva na desno:
Risto Minić, Mile Živković, Sreten Grujičić, Vaso Gospić, učitelj i
nepoznato lice

Prve sjednice Opštinskog odbora u Pljevljima, održane na dan 27. oktobra 1918. god. u opštinskoj sali.

Prisutni, pored potpisanih članova Odbora i gosp. potporučnik David Lončarević, komandant Mesta i gosp. okružni načelnik Nikola Minić.

Predsjednik gosp. Savo Vukojičić, sveštenik, otvara sjednicu u 10 sati pre podne i objavljuje da je sjednica svečana na kojoj će se izvršiti i zakletva, te poziva Odbor da pozdravi Njegovo veličanstvo Kralja Srbije Petra 1 i hrabru Srpsku vojsku, kao naše oslobodioce ispod tiranskog jarma.

Burni usklici “živeli”

Predsjednik čita imena odborničkih članova, prima ih k znanju.

Okružni načelnik gospodin Minić uzima riječ i govori o teškim prilikama koje su nastupile u varoši posle odlaska austrougarskih vlasti, a usljed dolaska pljačkaških hordi, koji su zavladali u varoši. Iz toga haosa spasao nas je dolazak Srpske vojske na čelu sa gospodom potporučnicima Jovićem i Davidom Lončarevićem, koji su se najenergičnije zauzeli te u našoj varoši uspostavili vlast, red, mir, oslobodivši nas teškog ropstva i pljačkaških hordi, te poziva Odbor da im usklikne “živeli”.

Burni usklici “živeli”

Pristupa se zakletvi i sjednica zaključuje.

U 10 i po sati, pre podne.

Slijedi potpis predsjednika Vukojičića i članova Odbora: Alekse Bajića, Ilije Samardžića, Mihaila Džuverovića, Uroša Milinkovića, Murata Trhulja, Nika Pejatovića, Rista Vukotića, Mihaila Živkovića, Gvozda Bajića i još nekih članova čiji je potpis u sačuvanom zapisniku nečitak.

ZAPISNIK BR. 2


Druge sjednice Opštinskog odbora u Pljevlju, održane na dan 30. oktobra tek. godine u opštinskoj sali.

Početak u 9 i po sati pre podne

Prisutni potpisati.

Prota Savo Vukojičić

Predsjednik gospodin sveštenik Savo Vukojičić otvara sjednicu i javlja da žali što do sada nije mogao podneti Odboru izveštaj o svemu što je radio od primanja predsjedničke dužnosti. Govori o teškoćama njegovog položaja, naročito u onim teškim prilikama, kada su pljačkaši vladali u varoši, te kada je mnogo puta ponižavan, zatvaran , a jedan red mu je čuveni zlikovac Petar Dakić zaprijetio da će ga ubiti, ako bude učesnik onoga što će se te večeri dogoditi. Zato je on krišom pobegao u Prijepolje i imao čast da bude primljen od gosp. potporučnika Berane, koji je na molbu njegovu da pošalje vojsku ovamo odgovorio da mu je to nemoguće. Najzad, ađutant gospodina potporučnika uzeo ga je na zapisnik, te je on jasno izložio ovdašnje nesnosne prilike, a taj je izvještaj poslat komandantu Armije vojvodi Stepi Stepanoviću. Sem toga još i zauzimanje građana koji su nam mnogo pomogli, došla je najzad ovde Srpska vojska – jedan vod – pod komandom gosp. potporučnika Jevtića, vrlog srpskog oficira. Pošto je gospodin potporučnik Berana učinio mnogo za ovu varoš i građanstvo, jer ga je spasao od vrlo teških posljedica pljačkanja, poslavši ovde vojsku, moli Odbor da ga primi za počasnog građanina ove varoši i da mu za njegova dobra dela i zauzimanje za spas ove varoši uzvikne “živeli”.
Usvaja se predlog i propraća burnim usklicima “živeo”.

Predsednik dalje izveštava o poteškoćama, dok je vojska dovedena ovde i izjavljuje da je morao garantovati svojim životom za sigurnost vojnika, koji su ovde poslati. Najzad pita Odbor da mu usvaja sve ovo što je on bez njegovog znanja učinio i da mu odaje povjerenje da i dalje radi na svom mestu.

Odbornici zahvaljuju predsedniku i njegovoj zauzimljivosti i izriču mu priznanje za stojičko držanje u onim teškim danima kada je bio progonjen, ponižavan i kažnjavan od zločinaca.

2) Prelazi se na drugu tačku dnevnog reda, konstituisanju opštinske uprave i platama činovnika opštinskih organa. Predsednik izveštava da su za kmetove opštinske određeni: Aleksa Bajić, Uroš Milinković i Omerbeg Selmanović, za sekretara Stevan Debeljević, za prvog pisara Milan Debeljević, za drugog Kosta Milošević, nadzornika čistoće Petra Janjuševića, zatim deset žandarma, apotekara Rista Vukotića. Plata predsjednika da bude, kako je to predsednik u sporazumu sa kmetovima odredio, 250 kruna mesečno, blagajnik , koji je i prvi kmet Uroš Milinković 250 kruna mesečno, drugi i treći kmet 200 kruna mesečno, sekretar Stevan Debeljević 200 kruna mesečno, prvi pisar Milan Debeljević 200 kruna mesečno, drugi pisar Kosta Milošević 180 kruna mesečno, nadzornik čistoće 150 kr. mesečno i žandarmi po 150 kruna mesečno. Zatim prvom poslužitelju 150 kruna mjesečno, drugom poslužitelju 100 kruna mjesečno, apotekaru ostaje 240 kruna mjesečno.

Odbornici usvajaju izbor službenika i izjavljuju da je plata prema današnjim prilikama nedovoljna.

Radi toga predsednik predlaže da se svima, pore plata, odredi još i doplatak koji bi iznio oko 50 odsto od plate.

Odbor usvaja i doplatak, 50 odsto od sistematske plate.

3) Izdavanje novčane pomoći za internir. Predsednik izveštava da se svakodnevno javlja mnogo interniranih Crnogoraca koji se iz Austro-ugarske vraćaju svojim kućama. Ovakvima Opština je do sada izdavala po 4 – 5 kruna. Ali kako su sredstva opštinska oskudna, uprava se je obratila načelstvu i zatražila novčanu pomoć, a u slučaju da je ne dobije, potrebno je da Odbor nađe put i način kako bi došao do novaca., jer je potrebno potpomoći ovakve ljude.

Rešeno je, da, u slučaju ako ne dobije pomoć od Okružnog načelstva, građani sakupljaju za tu stvar dobrovoljne priloge.

4) Molbe

Predsednik iznosi molbu Saita Suruliza u kojoj moli da mu se za vrijeme onih burnih dana od 15.10. do 1.11. po novom kalendaru odobri da ne plati opštinsku zakupninu za prenosnu taksu na prodaju žive stoke i uvoz robe i pića, pošto nije za to vrijeme imao nikakvih prihod.

Odobrava se.

5) Pitanja i predlozi

Pero Janićijević izjavljuje da mu je usled bolesti teško dolaziti na opštinske sednice i biti zaposlen.

Da Pero Janićijević dolazi na sednice kada može dok ne ozdravi, a u drugu se službu neće za sada uzimati.

Ilija Samardžić izjavljuje da je sa Nikom Pejatovićem i Muratom Trhuljem određen za pregled hambara kod posjednika, te pita na koji će način to vršiti.

Da ovaj Odbor to uredi sa načelnikom Vojne stanice.

Predsednik predlaže da se ovd. učiteljicama izda propisana kvartirina i za vreme za koje nisu radile.

Riješeno da se izda.

Jakša Popović predlaže da se odredi taksa pekarima za pečenje kako građanskog, tako i svog hleba, kao i da ga bolje peku.

Riješeno da se pekarima naredi da hljeb bolje peku, kako svoj tako i građanski (domaći), odnosno, cijenu hljeba da opštinska uprava određuje prema pijačnim cijenama.

Pero Janićijević predlaže da se snize cijene gasu, soli, šećeru itd.

Cijene se neće određivati i paziti na izvoz tih artikala.

Stevan Jovašević pita kako je uređen majdan uglja i kako su određene cijene za sirotinju i imućnije.

Rad u majdanu, prema izveštaju predsednika, već je otpočeo za sirotinju, davaće se besplatno i odrediti dani u kojima će koja mahala primati. Za nekoliko dana (?) ostaće cijena metričkoj centi 4 krune, pa će se posle ravnati prema prilikama.

Sjednica je zakključena u deset i tri četvrtine sata pre podne.

Slijede potpisi predsednika Opštinskog odbora Sava Vukojičića, sekretara Stevana Debeljevića, članova Odbora i kmetova.

ZAPISNIK BR. 3.

Treća sednica Opštinskog odbora grada Pljevlja, održana na dan 26. novembra tek. god. u opštinskoj sali.

Početak u 10 časova pre podne

Prisutni potpisani

Zastupnik predsednika, gosp. Lazar Šećerović, trgovac, otvara senicu i proglašuje je svečanom, dostavljajući da će se na njoj sačiniti depeša Njegovom veličanstvu Kralju Petru 1, povodom velikog dela ujedinjene Crne Gore sa Srbijom, koje je izvršila Velika Narodna Skupština u Podgorici.

Odbor jednoglasno usvaja predlog, te ustajanjem i poklicima “živeli” pozdravlja Njegovo veličanstvo.

Sekretar Stevan Debeljević čita tekst depeše koji glasi:

Njegovom Veličanstvu Kralju Petru I.

“U času, kad posle nečuvenih žrtava, srećnim dovršetkom najvećeg rata u istoriji narodi dolaze do svojih prava, i kada posle užasnih patnji i nevolja slobodni srpski narod Crne Gore, preko svojih poslanika, zbacuje sa prestola dosadašnju dinastiju Petrovića, stavlja se pod skiptar Vašeg Veličanstva i izglasava ujedinjenje Crne Gore i Srbije, ispunjava se i današnja težnja građanstva ove varoši. Čini nam osobitu sreću i čast da smo od sada građani zemlje koja je, prolivkom krvi svojih dičnih sinova, mnogo doprinela za spas čovečanskih prava i slobode naroda, te postala Pijemontom Južnih Slovena.
Zaklinjući se na vernost Vašem Veličanstvu i Vašem slavnom domu, molimo svemogućeg Boga da podari dugi i srećan život Kralju, koji je u streljačkim rovovima umeo dokazati da mu jedino na srcu leži dobro i sreća ljubljenog naroda.

Da živi Vaše Kraljevsko Veličanstvo i Vaš slavni dom. Živeli, Živeli, Živeli!

Odbor propraća čitanje teksta burnim usklicima “živeli”, te ga usvaja.

Pošto važnost teksta i svečanost prilike u kojoj se vrši ne dozvoljavaju pretresanje o drugim stvarima, sednica je zaključena u 11 časova.

U potpisu:

Sekretar Stevan Debeljević, za predsednika Lazar R. Šećerović, te članovi Opštinskog odbora: Gvozdo Bajić, Mihailo N. Džuverović, Pero Janićijević, Đorđe Janićijević (jedan potpis na turskom pismu), Risto Vukotić, Murat Trhulj, Niko Pejatović, Ilija Samardžić, Jakša Popović, Nikola Živković.

ZAPISNIK BR. 4.

Četvrte sednice Opštinskog odbora grada Pljevlja, održane na dan 3. decembra 1918. godine u opštinskoj sali.

Početak u 11 sati pre podne

Prisutni potpisani.

Predsednik g. Savo Vukojičić otvara sednicu i objavljuje da joj je cilj da se na njoj izradi program za proslavu rođendana Njegovo veličanstvo Prestolonaslednika Aleksandra. Molim Odbor da nađe najbolji način koji bi bio dostojan velikih dela koja je izvršilo Njegovo Veličanstvo.

1) Na prvom mestu potrebno je da se održi blagodarenje kako u pravoslavnoj crkvi, tako i u džamiji za zdravlje i sreću Njegovog Veličanstva.

2) Potrebno je da toga dana vojnici ovd. posade budu počašćeni, te da se u tu svrhu podejstvuje kod ovd. građanstva, da svaki priloži po nešto, bilo u novcu ili u hrani. Oficiri da budu zasebno počašćeni na jednom banketu.

Rešeno je da se prilozi od građanstva prikupe samo u novcu, a da se izabere odbor koji će raspolagati tim novcem i pribaviti što treba.

U odbor za prikupljanje priloga određeni su: Derviš Šećerkadić – muftija, Lazar Šećerović, Gvozdo Bajić.

Odbor za priređivanje proslave:

Aleksa Bajić, Stevan Jovašević, Mahmutbeg Manonović,

Daut ef. X. Kadrić, Jakša Popović, Risto Vukotić, Mihailo Džuverović, Uroš Milinković, Murat Trhulj, Ilija Samardžić.

3) Posle podne narodno veselje pred opštinskom zgradom.

4) U veče da varoš bude osvetljena.

5) Posle večeri zabava sa pozorišnim komadom.

Predsednik predlaže da se tog dana pošalje brzojavka čestitka Njegovom Veličanstvu.

Usvaja se burnim odobravanjem. Program u pojedinostima izradiće opštinska uprava..

Sednica je zaključena u 11 sati pre podne.

Slijede potpisi predsednika Sava Vukojičića, sekretara Stevana Debeljevića i članova Odbora.

ZAPISNIK BR. 5.

Pete sednice Opšštinskog odbora grada Pljevlja, održane na dan 11. decembra 1918. godine u opštinskoj sali, sa sledećim dnevnim redom:

1) Čitanje telegrafske čestitke, koja je upućena Njegovom Veličanstvu Prestolonasledniku Aleksandru, povodom proslave rođendana, kao i odgovor na čestitku,

2) Obrazovanje finansijskog odbora za pregled kase i dosadašnjih računa,

3) Uređenje majdana uglja i plata nadzorniku majdana,

4) Sirotište (?),

5) Obrazovanje finansijskog odbora za sklapanje budžeta za 1919. godinu, kao i za prodaju pod zakup opštinskih zgrada i taksi,

6) Prisajedinjenje Durutovića srezu Pljevaljskom,

7) Regulisanje plate poslužiteljicama škole,

8) Obrazovanje školskog odbora,

9) Regulisanje činovničkih plata,

10) Molbe i predstavke,

11)Pitanja i predlozi.

Početak u deset časova pre podne.

Prisutni potpisati.

1) Predsednik S. Vukojičić otvarajući sednicu daje sekretaru da pročita čestitku i odgovor.

Usklici “živeo”.

2) Pošto je načelno rešeno da se i opštinske takse prodaju pod zakup, ako li licitacijom izađe povoljna cena i pošto je odlučeno da se regulišu opštinske takse, izabrati su za finanasijski odbor: Aleksa Bajić, Daut Hadžikadrić, Gvozdo Bajić, Ilija Samardžić, Mile Živković.

Ovaj odbor ima podneti izveštaj do 16. decembra 1918. god.

A takse i dućane prodaće za godinu i 13 dana, pošto su bili ove godine prodati po novom kalendaru.

3) U Odbor za pregled kase i dosadašnjih računa izabrati su:

Lazar Šećerović, Murat (potpis nečitak) i Golub Zečević.

I ovaj Odbor ima podneti izveštaj do 16. ovog meseca.

4) Predsednik izveštava da je ovdašnja Vojna komanda dala ovoj opštini majdan uglja na eksploataciju. Do sada su radne snage za taj majdan uzimate kuluka, a od sada to ne sme biti. Međutim, ako se budu plaćale nadnice, opština će biti u deficitu.

Rešeno je da se majdan uglja izda pod zakup, a licitaciju da obavi napred izabrani finanasijski odbor.

5) Broj djece u sirotištu je smanjen, zato što se se deca razišla po radu, samo su ostala najsiromašnija.

Rešeno je da i dalje ostane sirotište na opštinski račun.

6) Prisajedinjenje Durutovića srezu Pljevaljskom (tekst nečitak)… opštine Otilovićke, te je Okružno načelstvo to odobrilo.

Pošto Odbor ne nalazi više opravdanih razloga u traženju opštine Otilovićke, to je rešeno da se umoli Okružno načelstvo da Durutovići i Potrlica do Ćehotine ostanu i dalje u ovoj opštini iz razloga a). što je za vremena Turske, a i za vremena srpske uprave pripadalo ovoj opštini. b). što se ta dva sela nalaze u Pljevaljskom polju, koje se obrađuje većinom od strane građana ove opštine, v). što je neophodno potrebno polje za pašu stoke iz ove opštine, g). što će se ova varoš u budućnosti širiti u Pljevaljsko polje, jer na drugu stranu ne može usled brda. d). što je za vremena crnogorske uprave, kada su ta dva sela pripadala otilovićkoj opštini, bilo zabuna prilikom rasprodaje državne desetine.

7) Uprava škole uputila je ovoj opštini akt br. 7. koji sadrži regulisanje plate poslužitelja škole, kao i to da se izabere jedan član Odbora, kome bi se dala izvesna suma novca na raspoloženje, da nabavlja što treba za školu.

Rešeno je da se poslužiteljicama za mesec decembar izda po 60 kruna, a platu za sledeću godinu odrediće Finanaijski odbor. Za nabavljanje školskih potreba određen je Mihailo Džuverović.

8) Prema aktu nadzorništva špkole br. 2 Opštinska uprava postavila je za članove školskog odbora: 1). Kao (tekst nečitak)… mesnog paroha Save Vukojičića i opštinskog kmeta Aleksu Bajića, 2). Kao aktivne članove: Nika Pejatovića, Mila Živkovića i Murata Trhulja.

Odobrava se.

Pošto je već blizu pola dana, predsednik moli da se prekine dnevni red kako bi se odbornici i činovnici zakleli Izvršnom odboru prema zakletvi, koju je Načelstvo okruga sprovelo aktom br. 804.

Odbornici su saglasni da se pristupi zakletvi, koju posle toga svi potpisuju.

Po izvršenju zakletve određena su tri člana: g. Savo Vukojičić, muftija Šećerkadić i Đorđe Janićijević koji će otići kod Okružnog načelstva da mu saopšte da je zakletva izvršena.

Pomenuti članovi su se vratili na sednicu i izjavili da je načelnik primio izvršenje zakletve.

9) Regulisanje plate opštinskih činovnika Stavljeno u dužnost Finanasijskom odboru.

10) a) Molba opštinskog apotekara Rista Vukotića da mu opština proda apoteku ili ustupi kao nagradu za dosadašnji rad, jer bi tako apoteka bolje bila snabdevena. Pošto je odbornik Risto Vukotić, kao zainteresovani ,isključen sa sednice za vreme rešavanja ove molbe, rešeno je da se Ristu Vukotiću pokloni apoteka, pošto je takvu nagradu zaslužio svojim šesnaestogodišnjim radom. Ovo važi od Nove godine. Vrednost lekova koji se nalaze u apoteci iznosi oko 1600 kruna.

b) Molba Omera i Etema Mahmutovića, zakupnika koljačine (?), koji mole da im se pokloni otplaćivanje takse za vreme od 15.10 do 1.11. po novom kalendaru, zato što, usled burnih prilika u varoši za vreme odstupanja austrougarske vlasti, nisu imali nikakvih prihoda.

Odobrava se.

v) Molba Sada Mulovića, zakupnika mjeračine (?), traži da se unekoliko oslobodi plaćanja zakupnine pošto su pazari bili hrđavi a naročito za vreme ( tekst nečitak)…, po novom kalendaru.

Poklanja mu se zakupnina za 15 dana.

g) Molba Janje udove Bojović da joj se odobri naseljenje u Pljevlju kao i molba za kafansku i hotelsku radnju.

Za građanku ove varoši ne može se primiti zato što nema nikakvih uverenja od svoje opštine i zato što treba da živi ovde godinu dana, pa tek onda da se rešava i prima u građanastvo. Kafansku i hotelsku radnju može držati, dok u roku od 15 dana ne podnese uverenje od svoje opštine.

d) Molba Zizana Bakije da se iz sela Poblaće preselim ovde da živi. Podnosi i uverenje od opštine Boljanićke.

Odobrava se.

đ) Molba Vasa Ječmenice za dozvolu na pekarsku radnju.

Odobrava se, s tim da plati na ime takse 20 kruna.

e) Molba Jane Taušan, koja moli da se naseli ovde, a ako htedne otvarati kafanu, tražiće naknadno dozvolu. Podnosi i uvjerenje opštine Žabljak.

Zato što opština žabljačka pusta svoju sirotinju da se potuca od nemila do nedraga i nameće drugim opštinama a neće sama da potpomogne. Odbija se ova molba.

ž) Molba Ruže Bajilović, koja je pre tri godine došla ovde iz Bosne, te traži da otvori kafansku radnju.

Pošto je poznat rad moliteljice u opštini otilovićkoj sa austrijskim žandarmima, rešeno je da se odmah protera iz ove opštine.

z) Molba Gojane Laušević, koja je do sada imala kafansku radnju na Meljaku, moli za odobrenje da je ovde otvori.

Odbija se, s tim da se odmah protera iz varoši.

i) Predstavka uprave Osnovne škole kojom učitelji i učiteljice mole da im stanarine za mesec decembar ubuduće budu po 50 dinara, a ne 50 kruna.

Do nove godine stanarine ostaju, kako je predviđeno u budžetu po 5o kruna, a za ubuduće da odredi Finansijski odbor.

11) Predlozi i pitanja

a) Stevan Jovašević pita da li se izjava predsednikova za ukidanje kuluka odnosi na svaki drugi rad ili samo za majdan uglja?.

Predsednik odgovara da se njegova izjava odnosi na majdan uglja, a nada se da će uskoro biti ukinut kuluk uopšte.

b) Stevan Jovašević predlaže da opština učini predlog za ukidanje kuluka.

Odobrava se.

v) Pekari prijavljuju Odboru da je ovog pazara bilo skuplje žito, te traže da im se povise cene hljeba.

Neka ovo pitanje reši opštinska uprava.

Sa ovim je sednica zaključena u 12 i po sati.

Slijede potpisi predsednika, sekretara, kmetova i članova Opštinskog odbora.

ZAPISNIK BR.6.

Šeste sednice Opštinskog odbora grada Pljevlja, održane na dan 20. decembra 1918. godine u opštinskoj sali, sa sledećim dnevnim redom:

1) Izveštaj Finansijskog odbora o sklapanju budžeta za 1919. godinu.

2) Izveštaj Odbora za pregled kase i dosadašnjih računa.

3) Proslava badnjeg dana od strane vojnika ove posade.

4) Obrazovanje Odbora za određivanje naziva ovdašnjim ulicama.

5) Određivanje cene mesu u sporazumu sa načelnikom Vojne stanice, a prema naređenju kom. Ibars. Div. Oblasti br. 5118.

6) Molbe i predstavke

7) Pitanja i predlozi.

Početak sednice u 9 časova pre podne.

Prisutni potpisati.

Otvarajući sednicu predsednik Savo Vukojičić opominje članove Odbora što ne dolaze uredno na sednice.

1) Čita se izveštaj Finansijskog odbora a tako isto i nacrt budžeta za 1919. godinu, s napomenom da je prodaja opštinskih zakupa data za godinu i 13 dana, da bi se izravnjala razlika između novog i starog kalendara, jer su prošle godine zakupi bili prodati po novom kalendaru.

Predsednik primećuje da bi trebalo u prihodima budžeta povisiti opštinski prirez, dozvole za radnje i novčane kazne, a prema tome i u rashodu da se povise plate činovništva i službenika kao i opravka grada.

Pristupa se korigiranju rashoda, u budžetu se određuje:

Plata predsedniku 250 dinara mesečno, kmetovima 200, sekretaru 250, prvom pisaru 180, drugom pisaru 150, starešini pandura 150, pandurima 125, nadzorniku čistoće i vodovoda 130, nadzorniku reda na pij. 150, prvom poslužitelju 125, drugom poslužitelju 80.

Pozicija za ratni doplatak činovništvu i službenicima 32 odsto sistematskog plana, povišava se na 11.934 din. Pozicija za nepredviđene rashode smanjuje se …(?) a uvodi se pozicija za opravku opštinske zgrade sa 2.000 dinara. U prihodu povećava se: pozicija dozvola na radnje na 2.000 din., pozicija na razne takse 2000 din., opštinski prirez na 1.200 dinara.

2) Čita se izveštaj Odbora za pregled kase i dosadašnjih računa, zajedno sa zaključnim računom, prema kome su svi računi i kasa potpuno ispravni.

Prima se ki znanju.

3) Proslava Badnjeg dana od strane vojničke posade. Objasnivši značaj i način te proslave, predsednik predlaže da se po običaju vojnici tada počaste sa prevarenom slatkom rakijom i voćem, a na Božić tako isto sa rakijom i duvanom. Što se tiče bolje hrane, o tome se već prikupljaju prilozi iz srezova.

Za oficire treba po običaju da dadne građanstvo pečenicu (zaoblicu).

Ovo se ima sve nabaviti na opštinski račun, a dobrovoljni prilozi primaće se sa zahvalnošću. U Odbor za ovu proslavu Ušli su: Aleksa Bajić, Mujaga X. Atlagić i Niko Pejatović.

4) Određivanje naziva gradskim ulicama.

Stavlja se u dužnost opštinskoim sekretaru St. Debeljeviću i odbornicima dr Jakovu Zarubici, Urošu Milinkoviću i Mahmutbegu Manokoviću koji će imati podneti izveštaj ovom odboru.

5) Određivanje cena za kupovinu mesa prema naređenju Komande Ibarske divizione oblasti od 18. ovog meseca 5118. Čita se akt načelnika Vojne stanice od 19. ovog meseca br. 344 o tom predmetu, te prema istom poziva na sednicu načelnik Vojne stanice gosp. Jovan Bajić.

Po dolasku načelnika stanice na sednicu, konstatuje se da je u varoši nestašica mesa, naročito usled izvoza krijmučarenjem. Najzad određuje se cena bravljem mesu po 4 do četiri i po dinara, a goveđe 4,5 dinara.

Pošto je već pola dana, to se sednica odlaže za tri sata posle podne.

Sednica je nastavljena u tri sata i 45 minuta.

6) Molbe i predstavke

a). Čita se izjava Đorđa Janićijevića, zakupnika opštinske takse za uvoz robe i pića, koji traži da se u uslovima zakupa promeni ona tačka, prema kojoj tranzitna roba može ostati ovde četiri dana, nego da može i na tu robu naplaćivati taksu.

Molba se odbija.

U zapisniku se dalje navode molbe ostalih lica koje traže, uglavnom, otvaranje bakalskih, trgovinskih, obućarskih, kafanskih, pekarskih i drugih radnji. Tim zahtjevima se uglavnom udovoljava, uz obavezu za plaćanje određenih taksi.

U istom zapisniku, u nastavku, piše da je Zejnil Mujičević podnio zahtjev da se naseli u službu kod Abdulaha Ćulahovića. Navodi da je ranije bio pisar opštine Bučevske za vrijeme austrougarske vlasti. Odbor s tim u vezi zaključuje da sestranka poizove i tačnije ispita šta namjerava raditi u Pljevljima. Smajil Muzurović podnio je molbu da sa familijom zimuje u Pljevljima, a rodom je iz Bijelog Polja. Njegovoj molbi je udovoljeno. Interesantna je molba Habibe Salihagić da otvori radnju sa većim brojem ženskih prostitutki. Njena se molba odlaže, kako stoji u zapisniku, za docnije vrijeme.

Jakov Konstantinović traži uvjerenje o vladanju, a Odbor zaključuje da mu se izda uvjerenje u kome će se konstatovati da se ništa pohvalno ne može reći o njegovom vladanju. Milan Debeljević moli da mu se za novu godinu odredi nekakva nagrada. Odbor, imajući u vidu njegovu marljivost i revnost, riješio je da se nagradiu sa 500 kruna.Na dnevnom redu bila je i molba Sofije Tošić i Hajrije Pijuk za izdavanje najamničke knjižice, jer hoće da služe kod Habibe Salihović. U vezi s tim Odbor zaključuje da Habiba odgovara za njih i snosi eventualne troškove ako se zaraze. Mušo Brković traži pomoć, pošto je nesposoban za rad, a Odbor zaključuje da mu se molba proslijedi načelstvu s molbom da mu se sa carinaranice izda određena količina žita i krompira. Molba Arifa Ronarca za pomoć nije pozitivno rješena, već se zaključuje da se on uputi na rad.

U dijelu zapisnika “Pitanja i predlozi” konstatuje se da Aleksa Bajić predlaže da se Uroš Milinković nagradi za revnostan rad pri opštini. Odbor odobrava da se Milinkoviću izda na ime nagrade 500 kruna ida mu se izjavi priznanje na radu. Milinković izjavljuje da to 500 kruna prilaže sirotinji.

Sjednica je , kako stoji u zapisniku, završena u 4 časa i 45 minuta Potom slijede potpisi predsednika, sekretara i svih prisutnih članova Odbora.

ZAPISNIK BR. 7.

Sedma sednica Opštinskog odbora grada Pljevlja, održane na dan 2. januara 1919. godine, u opštinskoj sali, sa sledećim dnevnim redom:

1) Korektura budžeta za 1919. godinu.

2) Uređenje majdana uglja i plate nadzorniku istog.

3) Taksa za sviranje i razne igre.

4) Otcjepljenje Durutovića i Potrlice od atara ove opštine.

5) Molbe i predstavke

6) Pitanja i predlozi.

Početak sednice u tri časa po podne.

Prisutni potpisati.

1. i 2). Otvarajući sednicu predsednik gosp. Savo Vukojičić, izveštava da je na prošloj sednici, prilikom utvrđivanja budžeta, učinjena greška pri sabiranju, tako da su rashodi veći od prihoda za 3000 dinara. Radi toga, pošto i majdan uglja nije mogao biti prodat, kao što je bilo predviđeno, to predlaže da se i to uzme u obzir i istovremeno uvede i plata nadzorniku majdana.

Rešeno je da se u prihodu pozicije od majdana uglja poveća na 1200 dinara, a u rashod za majdan da se uvede 10.000 dinara, s tim da plata nadzorniku majdana bude 150 dinara bez ratnog doplatka i to od vremena kad je stupio na dužnost. Radnici za majdan uglja imaju se plaćati, a istovremeno će se po mogućnosti iskorišćavati zatvorenici.

Predsednik predlaže da se od strane ovog odbora odrede dva člana za nadzor rada na majdanu.

Stavlja se u dužnost opštinskoj upravi.

3) Određivanje taksi za sviranje i razne igre.

Rešeno je: Za igranje karata 5 dinara mesečno, domina 5, table 5, bilijara 10, sviranje prema grupi i lokalu za veče 10 do 50 dinara.

4) Čita se akt načelnika Sreza pljevaljskog br. 637 i to na osnovu rešenja Okružnog načelstva br. 581 o otcjepljenju Potrlice i Durutovića od atara ove opštine. Istovremeno čita se i molba seljaka iz Potrlice i Durutovića, kojom traže da ostanu u ataru ove opštine.

Da se Okružnom načelstvu sprovede molba seljana Potrlice i Durutovića sa najtoplijom preporukom.

5) Molbe i predstavke

a). Nikola Nastić moli dozvolu za obavljanje kinematografske radnje i posredovanje da dobije zgradu.

Odobrava mu se, s tim da mu se, sobzirom na takvu ustanovu, naplati minimalna taksa od 20 dinara.

6) Sait Suruliz moli da mu se otplati kuća, koju je bio napravio na opštinskoj zemlji, kao zakupnik takse za prodaju žive stoke.

Odbija se, s tim da je, ako hoće preda novom zakupniku.

v). Ahmet Talović m oli dozvolu za bakalsku radnju.

Odobrava se s tim da plati taksu 10 dinara.

g). Đoko Antonijević moli dozvolu za kafansku radnju.

Odbija se zato što je službenik pri carinarnici.

d). Šaćir Kurbegović moli dozvolu za bakalsku radnju.

Odobrava se s tim da plati takse 20 dinara.

đ). Boško Dajević moli dozvolu za fijaker.

Odobrava se s tim da plaća mesečno 5 dinara.

b). Pitanja i odgovori

Uzima reč predsednik S. Vukojičić, te izjavljuje da je načelstvu podneo ostavku na dužnost i moli odbornike da građanima izjave njegovu duboku zahvalnost na poverenju kojhe mu je ukazato u onim najkritičnijim danima.

Odbornici mole gospodina Vukojičića da i dalje ostane na toj dužnosti, ali kad on odgovara da ne može, izriču mu svoju najdublju zahvalnost i priznanje na veoma agilnom i revnosnom radu i uzvikuju “Živeo”.

Predsednik čita akt Okružnog načelstva od 2.1.1919. godine br. 22, kojim se, s pozivom na akt Izvršnog narodnog odbora br. 1721 postavlja za predsednika opštine Omerbeg Selmanović

Primljeno k znanju.

S ovim je sjednica zaključena u četiri časa po podne.

U potpisu: predsednik Savo Vukojičić,sekretar Stevan Debeljević i članovi Odbora: S. Džarić, slijede tri potpisa na turskom jeziku, St. Jovašević, dr Jakov Zarubica, Risto Vukotić, Lazar Šećerović, Mihailo Džuverović, Murat Trhulj, Daut Hadžikadrić, Ilija Samardžić, Gvozdo Bajić, Dašo Grujičić, Đorđo Janićijević, Pero Janićijević, kmetovi Uroš Milinković, Aleksa Bajić, O. Manonović (?)

ZAPISNIK (VANREDNI).

Vanredne sednice Opštinskog odbora, održane prema naređenju ovd. Okružnog načelstva od 19.2.1919, br. 561. do na dan 20. februara 1919. u opštinskoj sali.

Prisutni potpisati.

Predsednik gosp. Omerbeg Selmanović otvara sednicu u 10 časova pre podne i čita gornji akt Okružnog načelstva prema kome se imaju izabrati tri odbornika za Odbor za prehranu.

Izabrati su: Gvozdo Bajić, Dašo Grujičić i Murat Trhulj.

Pitanja i predlozi

Gosp. Savo Vukojičić, svešt. izveštava da je dobio pismo od gospodina Rosivala Františeka, bivšeg austrougarskog zapovednika, kojim traži od ove opštine uverenje o njegovom radu i ponašanju ovde.

Rešeno je da mu se izda najpohvalnije uverenje o njegovom radu i izloži zauzimanje na zaštićivanju naroda od terorizacije austrijske vlasti.

Sa ovim je sednica završena u 11 časova pre podne.

Zapisnik su potpisali novoizabrani predsednik Omerbeg Selmanović, sekretar Stevan Debeljević i članovi Odbora.

ZAPISNIK BR. 8.

Osme redovne sednice Opštinskog odbora Pljevlja, održane 28. februara 1919. godine u opštinskoj sali, sa ovim dnevnim redom:

1) Korektura budžeta i povišica ratnog doplatka

2) Školski budžet

3) Prisajedinjenje Potrlice i Durutovića ataru ove opštine.

4) Obrazovanje komisije za procenu štete, učinjene od strane neprijatelja.

5) Komisija za raspodelu opštinskog prireza.

6) Uređenje pitanja opštinske vage.

7) Molbe i predstavke.

8) Pitanja i predlozi

Prisutni potpisati

Zastupnik predsednika gosp. Josif Bajić otvara sednicu u 9 časova i 45 minuta.

1) Korekcija budžeta u ogledu povišice ratnog doplatka činovnicima i službenicima.

Iz razloga što je državnim činovnicima, prema rešenju Ministarskog saveta, povišena dnevnica, pa se i opštinskim činovnicima i službenicima povišuje ratni doplatak na 60 odsto od plate, računajući od 1. januara do 1. jula 1919. godine. Taj rashod im pasti na poziciju rashoda i prihoda od majdana uglja, nepredviđene rashode i pomoć sirorotinji, pošto je osnivanjem Mesnog odbora, smanjeni opštinski rashodi za sirotinju.

Sem toga Odbor ne može primiti k znanju popravku za izravnanje plata o banci pisara (?). Zato umoliti Načelstvo da plate pisarima ostanu onakve kakve ih je Odbor odredio, jer se pri tome imalo u vidu da prvi pisar ima više godina službe i da je u radu vredniji, te je za to svake godine bio i nagrađivan.

2) Školski budžet, koji je predložen od strane školskog odbora i popravljen od strane nadzorništva, iznosi 24.750 dinara.

Usvaja se.

3) Prisajedinjenje Durutovića i Potrlice ataru ove opštine. Pročitato je je rešenje Okružnog načelstva od 22. ovog meseca, br. 107, kojim je udovoljeno molbi ovog odbora.

Prima se k znanju.

4) Obrazovanje komisije za procenu štete, učinjene od strane neprijatelja, prema naređenju Izvršnog odbora od 11. ovog meseca br. 1798 i dopuni od 18. ovog meseca br. 418.

Izabrati su. 1). Od strane ovog odbora: Serafim Džarić, Muftira Šećerkadić, Muratbeg Selmanović Lazar Šećerović, Mujaga X. Atlagić, Uroš Milinković; 2). Od strane građanstva: Sreto Grujičić, Jovan Đenisijević, Mile R. Živković Branko Bajić, Zejnil Mršić, Alibeg Tahirbegović, Mehaga Pašović, Ćamil Drnda i Jusuf Katana, svega petnaest.

5) Obrazovanje Odbora za razrez opštinskog prireza. Stavlja se u dužnost pređašnjem finansijskom odboru, s tim da im se još dodadnu Uroš Milinković i Mujaga X. Atlagić.

6) Uređenje pitanja opštinske vage.

Rešeno je da se Lazar Lončarević, koji je prekršio ugovor, pozove i upita hoće li primiti ponovo kantar po staroj ceni, s tim da mu se uruči ovo novaca, što je opština do sada naplatila. Ako ne htedne, predati stvar Sudu, a kantar ponovo predati licitacijom, tako da svu štetu, koju bi opština tom prilikom imala, naknadi Lončarević.

7) Molbe i predstavke

a). Molba Đorđa Janićijevića da mu se odobri naplata opštinske takse za uvoz suvih i sirovih šljiva za pečenje rakije.

Rešeno je da se na uvoz 100 kgr. suvih šljiva za pečenje rakije naplaćuje deset dinara, s tim da to naplaćuje od kupca, počevši od 1.1. po novom kalendaru.

b). Molba Hadžije Ćata da mu se povisi procenat za naplatu opštinske takse na prodaju žive stoke.

Rešeno je da se taksa na prodaju živoga mala povisi na 6% kupoprodajne cene, zbog opadanja kursa krune.

v). Molba Lutva Fejzačića da mu se povisi procenat za naplatu telalije.

Rešeno je da se taksa na telaliju povisi na 6% od kupoprodajne cene.

g). Molba Jegde Avramović, Obrada Bajčetića, Toma Tomića, zakupnika opštinskih dućana, koji se žale, da usled padanja kursa krune, ne mogu isplaćivati onoliku dućansku kiriju, koju su pogodili u dinarima. Rešeno je da se molbe ne mogu usvojiti, nego da i oni imaju isplaćivati po ugovoru, kao što to čine i ostali zakupnicvi opštinskih dućana.

Sednica je zaključena u 12 časova u podne i odložena do 2 časa popodne. Međutiom, pošto posle pola dana nije došao dovoljan broj odbornika, sednica je zakazana u 9 časova ujutru, na dan 11. marta.

Zastupnik predsednika Josif Bajić otvara sednicu u 9 časova i 45 minuta pre podne, opominjući odbornike da uredno dolaze na sednice. Zatim , daje reč Nikoli Miniću, direktoru Gimnazije:

G. Nikola Minić govori o teškim posledicama ovog rata na ceo socijalni život, a naročito na školsku omladinu, koja je usled nerada u školi, ostala bez ikakvog vaspitnog uticaja. Domaće vaspitanje takođe nije moglo ići redovnim tokom, jer su roditelji bili zauzeti teškom borbom za svakidašnji hleb, a neki po dužnosti odvojeni su od svoje dece. Radi toga moli Odbor da ga, kao direktora ovd. Gimnazije, potpomogne u radu na vaspitanju dece, odredivši izvesnu sumu novca za osnivanje jednog internata u ovoj varoši, za koji će se još prikuipljati prilozi i na drugi način.

Zastupnik predsednika potkrepljuje predlog gosp. Direktora Gimnazije i predlaže da se i od Mesnog odbora potraži pomoć u brašnu i osta- lim namirnicama za tu svrhu.

Sekretar S. Debeljević izveštava da se iz sadašnjeg opštinskog budžeta ne bi mogla da odvoji nikakva suma. Jedini način da se potpomogne tako neophodna potrebna ustanova, u kojoj bi se deca, pod nadzorom nastavnika vaspitavala, jeste taj da se povisi opštinski prirez, te predlaže da se to učini.

Odbornik Golub Zečević predlaže da se prirez povisi za 8000 dinara, dok Aleksa Bajić predlaže povišicu od 10.000 dinara.

Rešeno je da se opštinski prirez povisi još za 10.000 dinara i da se ta suma ustupi Upravi Gimnazije za osnivanje internata.

G. Minić zahvaljuje najtoplije Odboru.

Prelazi se na dnevni red

d). Molba Ahmeta i Hašima Durutlića i Osmana Delića za preporuku da im Okr. načelstvo izda puške.

Rešeno je da se preporuče kao časni i pošteni građani, te da neće zloupotrebiti poverenje vlasti.

đ). Molba Jusufa Papovića da mu se isplati 613,20 kruna za mlijeko koje je po nalogu opštine kupovao za austrijsku bolnicu.

Preporučiti Okružnom načelstvu da se ovaj račun isplati od rasprodatih stvari, posuđa, zaostalih u austr. magacinu.

e). Račun Zejnila Mršića u iznosu od 683,20 dinara za izdato platno opštini u vremenu oslobođenja i dolaska komita.

Da se Mršiću isplati 400 dinara.

ž). Molba Jovana Grujičića za pomoć za lečenje jer je slučajno, neobazrivošću jednog dečaka, ranjen u levu nogu

Da mu se izda 200 dinara.

z). Molba Daša Grujičića, Kose i Zorke Grujičić da u svojim radnjama prodaju rakiju. Istovremeno čita se i tužba kafedžije protiv onih trgovaca i bakala, koji prodaju rakiju. Sekretar izveštava da je Sud po ovoj tužbi odmah zabranio trgovcima prodaju rakije do rešenja njihovih molbi.

[1] Savo Vukojičić (1884-1938), zavšio Bogoslovsko-učiteljsku školu u Prizrenu, učesnik nacionalno-oslobodilačkih ratova, nacionalni radnik, logoraš, prvi predsjednik pljevaljske opštine do 1919. godine, kada se odrekao te dužnosti i posvetio se svešteničkom pozivu. Jedan je od utemeljivača Hrama Sv. Petke. Bio je predsjednik Srpskog pevačkog društva “Bratstvo”, Društva “Soko”, učesnik Podgoričke skupštine 1918. godine. Dobitnik niza priznanja i odlikovanja (V. Bojović : Crkva Sv. Petke)
[2] Uroš Milinković, jedan od najuglednijih ljudi u Pljevljima između dva rata. Obavljao razne službene dužnosti u kancelariji Sulejman paše. Poslije oslobođenja od Turaka i austro-ugarske vlasti radio na poslovima u poreskoj upravi (kontrolor, savjetnik, šef poreske uprave. Bio osnivač Srpskog pevačkog društva “Bratstvo” i jedan od njegovih predsjednika. Član prvog Opštinskog odbora. Učesnik oslobodilačkih ratova, dobitnik više priznanja. (V. Bojović: Porodica Uroša Milinkovića, Pljevaljske novine, 15. mart 2002).
 
Ostavite komentar

Objavljeno od strane na novembar 18, 2013 in NEKATEGORISANO

 

Oznake: , , ,

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se / Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se / Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se / Promeni )

Google+ photo

Komentarišet koristeći svoj Google+ nalog. Odjavite se / Promeni )

Povezivanje sa %s

 
%d bloggers like this: